درین گلشن دو روزت خندهکاریست
درین گلشن دو روزت خندهکاریست
مبادا غرهگردی گل بهاریست
дарин-галашан ду рузат ханда-корист
мабодо ғара-гарди гул бҳори-ст
برافشان بر هوس دامانو بگذر
که در جیب نفس نقد نثاریست
барофашон бар ҳус домон-ва багазар
ки дар ҷиб нафас нақад насори-ст
هم از بست وگشاد چشم دریاب
که اجزای جهان لیل و نهاریست
ҳам аз баст вагашод чашм дариоб
ки аҷазой ҷаҳон лил ва наҳори-ст
ودیعتها ز سر باید اداکرد
به رهگر پاگذاری حقگزاریست
вадиъатаҳо з сар бойд адокард
ба ра-гар погазори ҳақагазори-ст
حریف پاکبازان وفا باش
که جز سر هرچه بازی بدقماریست
ҳариф покабозон вафо бош
ки ҷуз сар ҳарача бози бадақамори-ст
به صد دست حمایت بایدت سوخت
چراغ زندگی یک سر چناریست
ба сад даст ҳамойт бойадат сухт
чароғ зандаги як сар чанори-ст
ز خاکستر امان میجوید آتش
چو هستی با کفن جوشد حصاریست
з хокастар амон мӣ-ҷавайд оташ
чуҳасти-бокафан-ҷушад ҳасори-ст
هنوزت دیده کم دارد سفیدی
زمان وصل یوسف انتظاریست
ҳанузат дида кам дорад сафиди
замон васал йавасаф анатазори-ст
حذر، ای شمع از این محفل که اینجا
بقدر سر بریدن سرشماریست
ҳазар, эй шамъ аз ин маҳафал-ки инҷо
бақадар сар баридан сарашмори-ст
من و ما نسخهٔ تحقیق هستی
خطی داردکه آن لوح مزاریست
ман ва мо насаха таҳақиқ ҳастӣ
хти дорадака он луҳ мазори-ст
جهان مجنون سودای نقاب است
ازین غافل که لیلی بیعماریست
ҷаҳон маҷанун судой нқоб аст
азин ғофал ки лили бе-ъамори-ст
مباشید از خواص جاه غافل
بجنگید ای خروس آن، تاجداریست
мабошид аз хос ҷо ғофал
баҷангид эй харус он, тоҷадори-ст
وقار پیری ازگردون مجویید
که طفلی عاشق دامنسواریست
вқор пири азагардун маҷавайайд
ки тафали ъошақ доман-савори-ст
چه فقر وکو غنا عام است رحمت
ز خشک و تر مگو چشمه ساریست
ча фақар ваку ғано ъом аст раҳамат
з хашак-ватар магу чашма-сори-ст
غبارت چون سحرگر اوجگیرد
فلکها پایمال خاکساریست
ғаборт чун саҳарагар аваҷ-гирд
фалакаҳо пойамол хокасори-ст
به هستی بیدل مفلس چهلافد
ز قلقل شیشهٔ بیباده عاریست
ба ҳастӣ бидел мафалас ча-лофад
з қалқал шиша бе-бода ъори-ст
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- دست
- اندامِ گرفتن؛ نمادِ قدرت، بخشش و تصرف.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- جهان
- گیتی و دنیا؛ سرای گذرا و فریبندهٔ هستی.
- هوس
- آرزوی زودگذر؛ میلِ نفسانی در برابرِ عشقِ راستین.
- دامن
- کنارهٔ جامه؛ نمادِ پاکی، پناه و دستآویز.
- آتش
- شعله و سوز؛ کنایه از عشق، درد، شور یا نابودی.
- دیده
- چشمِ بیننده؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و دیدارِ یار.
- غافل
- بیخبر و ناآگاه؛ خفته از یادِ حق و حقیقت.
- شیشه
- ظرفِ بلورین؛ نمادِ شکنندگیِ دل و صفای جان.
- زندگی
- حیات و بودن؛ فرصتِ گذرا و میدانِ آزمونِ جان.
- محفل
- انجمن و بزم؛ مجلسِ یاران و جلوهگاهِ شمعِ معشوق.
- تحقیق
- جستوجوی حقیقت؛ شناختِ ژرف و یقینیِ معنا در برابرِ تقلید.