رفتم ز خویش و یاد نگاهیست حالیام
رفتم ز خویش و یاد نگاهیست حالیام
مستی نماست آینهٔ جام خالیام
рафтам з хеш ва йод нгоҳист ҳоли-ам
масти намост оина ҷом холи-ам
یک روی و یک دلم به بد و نیک روزگار
آیینه کرد جوهر بی انفعالیام
як равай ва як дилам ба бд ва ник рузагор
оина кард ҷуҳар би анафаъоли-ам
هر برگ گل به عرض من آیینه است و من
چون بو هنوز در چمن بی مثالیام
ҳар бараг-гул ба ъарз ман оина аст ва ман
чун бу ҳануз дар чаман би масоли-ам
عمریست در ادبکدهٔ بوریای فقر
آسودهتر ز نکهت گلهای قالیام
ъамарист дар адабакада буриой фақар
осуда-тар з накаҳат галаҳой қоли-ам
در پرده کوس سلطنت فقر میزند
حیرت صداست چینی ناز سفالیام
дар парда кус салатанат фақар мӣ-занд
ҳайрат садост чини ноз сафоли-ам
بخت سیاه کو که ز ضعفم نشان دهد
بر شب نوشتهاند برات هلالیام
бахт сио-ку ки з заъафам нашон даҳад
бар шаб нушта-анд барот ҳалоли-ам
شد خاک از انتظار تو چشم تر و هنوز
قد میکشد غبار نگه از حوالیام
шуд хок аз анатазор ту чашм тар ва ҳануз
қад мӣ-кашад ғубор нга аз ҳаволи-ам
هر جزوم از شکسته دلی موج میزند
من شیشه ریزهام حذر از پایمالیام
ҳар ҷазум аз шакаста дали мавҷ мӣ-занд
ман шиша риза-ам ҳазар аз пой-моли-ам
در هر سری به نشئهٔ دیگر دویده است
چون موج باده ریشهٔ بیاعتدالیام
дар ҳар сари ба нашиа дигар давайда аст
чун мавҷ бода риша бе-аъатадоли-ам
موج از گهر ندامت دوری نمیکند
اندیشهٔ فراق ندارم وصالیام
мавҷ аз гаҳар ндомат дури нами-канд
андиша фароқ ндорм васоли-ам
بیدل به ناتوانی خود ناز میکنم
پرواز آشیانی افسرده بالیام
бидел ба нотавони худ ноз мӣ-канам
паравоз ошиони афасарда боли-ам
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- آینه
- سطح بازتابنده؛ در شعر نماد خودشناسی، صفا و جلوه است.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- آیینه
- شیشهٔ بازتابدهنده؛ نمادِ صفای دل و تجلّیِ حق.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- غبار
- گرد و خاک؛ نشانه محوی، فروتنی، ناپایداری یا حجاب دیدن.
- موج
- برآمدگی آب؛ در شعر نشانه جنبش، اضطراب و ناپایداری.
- ناز
- کرشمه و دلربایی؛ جلوهگریِ معشوق در برابرِ نیاز.
- حیرت
- سرگشتگی آگاهانه در برابر حقیقتی که فهم عادی از آن بازمیماند.
- پرواز
- اوجگرفتن در هوا؛ نمادِ رهاییِ روح و آرزو.
- پای
- عضوِ ایستادن و رفتن؛ نمادِ ثبات و گام در راه.
- چمن
- سبزهزارِ خرّم؛ نمادِ بهار، باغ و جلوهگاهِ حسن.
- عرض
- ویژگی ناپایدار شیء؛ در برابر جوهر و ذات.
- یاد
- بهخاطرآوردن؛ حضورِ معشوق در دل و ذکرِ پیوسته.
- جوهر
- ذات و بنیاد شیء؛ چیزی که قائم به خود دانسته میشود.
- شیشه
- ظرفِ بلورین؛ نمادِ شکنندگیِ دل و صفای جان.
- پرده
- حجاب و پوشش؛ مانع آشکارشدن یا نشانه پنهانی راز.