هرکه در اظهار مطلب هرزهنالی میکند
هرکه در اظهار مطلب هرزهنالی میکند
گر همه کهسار باشد شیشه خالی میکند
ҳарака дар азаҳор маталаб ҳарза-ноли мекунад
гар ҳама-каҳасор бошад шиша холи мекунад
بهر حاجت پیش هر کس رو نباید ساختن
خفت این تصویر را آخر زگالی میکند
баҳар ҳоҷат пиш ҳар кас ру набойд сохатан
хафт ин тасавайр ро охар заголи мекунад
منعم و تقلید درویشان، خدا شرمش دهاد
چینی خود را عبث ننگ سفالی میکند
манаъам ва тақалид даравайашон, хадо шармаш даҳод
чини худ ро ъабас нанг сафоли мекунад
جز خری کز صحبت اهل دول نازد به خویش
کم کسی با خرس فخر هم جوالی میکند
ҷуз хари-каз саҳабат аҳал дул нозд ба хеш
кам-каси бо харс фахар ҳам ҷаволи мекунад
جسم خاکی را به اقبال ادب گردون کنید
این بناها را خمیدن طاق عالی میکند
ҷасам хоки ро ба ақабол адаб гардун канид
ин баноҳо ро хамидан тоқ ъоли мекунад
خامشی دلچسبیی دارد که تا وامیرسیم
حرف نامربوط ما را شعر عالی میکند
хомаши дил-часабий дорад ки то воми-рсим
ҳарф номарабут мо ро шаъар ъоли мекунад
شبهه از طاق بلند افکنده مینای شعور
ابروی بیمو به چشم ما هلالی میکند
шабҳа аз тоқ баланд афаканда миной шаъур
абаравай бе-му ба чашм мо ҳалоли мекунад
لاف منعم بشنو و تن زن که آب و رنگ جاه
عالمی را بلبل گلهای قالی میکند
лоф манаъам башану ва тан зн-ки об ва ранг ҷо
ъолми ро балабал-галаҳой қоли мекунад
با همه واماندگی زین دشت و در باید گذشت
سایه گر پایی ندارد سینه مالی میکند
бо ҳама вомонадаги зин дашт ва дар бойд газашт
сойа гар пойай надорад сина-моли мекунад
بسکه جای پر زدن تنگ است درگلزار ما
چارهٔ پرواز رنگ، افسردهبالی میکند
басака ҷой пур задан танг аст дарагалазор мо
чора паравоз ранг, афасарда-боли мекунад
در عدم بیدل تو و من شیشه و سنگی نداشت
کس چه سازد زندگی بیاعتدالی میکند
дар ъадам бидел ту ва ман шиша ва санги ндошт
кас ча созд зандаги бе-аъатадоли мекунад
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- آب
- مایعِ زندگانی؛ نمادِ روانی، صفا و گاه آبرو.
- پر
- شهپرِ پرنده؛ نمادِ پرواز، آرزو و سبکباریِ روح.
- سایه
- اثر تاریک در برابر نور؛ کنایه از ناپایداری، پیروی یا وجود کمرنگ.
- پرواز
- اوجگرفتن در هوا؛ نمادِ رهاییِ روح و آرزو.
- عدم
- نیستی؛ نبودن در برابر هستی و گاه مرتبه پیش از ظهور.
- شیشه
- ظرفِ بلورین؛ نمادِ شکنندگیِ دل و صفای جان.
- ننگ
- عار و رسوایی؛ بدنامیِ عاشق که گاه مایهٔ افتخار است.
- زندگی
- حیات و بودن؛ فرصتِ گذرا و میدانِ آزمونِ جان.
- دشت
- بیابانِ پهناور؛ نمادِ گستره تنهایی و سرگردانیِ عاشق.
- ادب
- حرمت و آیینِ رفتار؛ نمادِ خاموشی و فروتنیِ سالک.
- بلند
- رفیع و والا؛ نمادِ همتِ بزرگ و سرفرازی.
- عالمی
- یک جهان، بسیار؛ کنایه از فراوانی و کثرتِ بیپایان.
- حرف
- سخن و کلمه؛ نمادِ گفتار در برابرِ خاموشیِ معنا.
- اقبال
- بخت و رویآوریِ دولت؛ نمادِ کامیابی و سعادتِ روزگار.