کاش یک نم گردش چشم تری میداشتم
کاش یک نم گردش چشم تری میداشتم
تا درین میخانه من هم ساغری میداشتم
кош як нам-гардаш чашм тари мӣ-дошатам
то дарин михона ман ҳам соғари мӣ-дошатам
اعتبارم قطره واری صورت تمکین نبست
بحر میگشتم گر آب گوهری میداشتم
аъатаборм қатара вори сурт тамакин набаст
баҳар мӣ-гаштам гар об гуҳари мӣ-дошатам
دل درین ویرانه آغوش امیدی وا نکرد
ورنه با این فقر من هم کشوری میداشتم
дил дарин вайрона оғуш амиди во накард
варна бо ин фақар ман ҳам кашури мӣ-дошатам
شوخی نظارهام در حسرت دیدار سوخت
کاش یک آیینه حیرت جوهری میداشتم
шухи назора-ам дар ҳасарт дидор сухт
кош як оина ҳайрат ҷуҳари мӣ-дошатам
وسعتم چون غنچه در زندان دلتنگی فسرد
گر ز بالین میگذشتم بستری میداشتم
васаъатам чун ғанача дар зандон далатанги фасард
гар з болин мӣ-газаштам бастари мӣ-дошатам
صورت انجام کار آیینهدار کس مباد
کو دماغ ناز تاکر و فری میداشتم
сурт анҷом кор оина-дор кас мабод
ку дамоғ ноз токар ва фари мӣ-дошатам
الفت جاهم نشد سرمایهٔ دون همتی
جای قارون میگرفتم گر زری میداشتم
алафт ҷоҳам нашад сармойа дун ҳамати
ҷой қорун мӣ-гарфатам гар зари мӣ-дошатам
چون نفس عشقم به برق بینشانی پاک سوخت
صبح بودم گر همه خاکستری میداشتم
чун нафас ъашақам ба барақ бе-нашони пок сухт
субҳ будам-гар ҳама хокастари мӣ-дошатам
انفعالم آب کرد از ناکسی هایم مپرس
خاک میکردم به راهت گر سری میداشتم
анафаъолм об кард аз нокаси ҳойам мапарс
хок мӣ-кардам ба роҳат гар сари мӣ-дошатам
عشق بی پرواز من پروانهٔ شمعی نریخت
تا به قدر سوختن بال و پری میداشتم
ишқ би паравоз ман паравона шамаъи нарихт
то ба қадар сухатан бол ва пари мӣ-дошатам
دل به زندانگاه غفلت خاک بر سر میکند
کاش چشمی میگشودم تا دری میداشتم
дил ба зандонго ғафалат хок бар сар мекунад
кош чашми мӣ-гашудам то дари мӣ-дошатам
بیدل از طبع درشت آیینهام در زنگ ماند
آب اگر میگشت دل روشنگری میداشتم
бидел аз табаъ дарашт оинаам дар занг монд
об агар мӣ-гашт дил рушангари мӣ-дошатам
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- آیینه
- شیشهٔ بازتابدهنده؛ نمادِ صفای دل و تجلّیِ حق.
- آب
- مایعِ زندگانی؛ نمادِ روانی، صفا و گاه آبرو.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- صبح
- آغاز روشنایی پس از شب؛ نشانه امید، گشودگی یا بیداری.
- ناز
- کرشمه و دلربایی؛ جلوهگریِ معشوق در برابرِ نیاز.
- بال
- پرِ پرواز؛ نمادِ اوجگرفتن و رهاییِ روح.
- عشق
- مهرِ سوزان؛ نیرویِ بنیادینِ هستی و راهِ فنا.
- حیرت
- سرگشتگی آگاهانه در برابر حقیقتی که فهم عادی از آن بازمیماند.
- پرواز
- اوجگرفتن در هوا؛ نمادِ رهاییِ روح و آرزو.
- حسرت
- افسوس و دریغ؛ اندوهِ ناکامی و آرزوی برنیامده.
- غنچه
- گُلِ نشکفته؛ نمادِ دلِ بسته، رازِ نهفته و دهانِ خاموش.
- شوخی
- چالاکی و دلربایی؛ طنّازی و جلوهگریِ پرشورِ معشوق.
- دماغ
- بینی یا سَر؛ جایگاهِ پندار، سرمستی و سودای خیال.