میل هوس ز عافیتم فرد میکند
میل هوس ز عافیتم فرد میکند
گر بشکنم کلاه، دلم درد میکند
мил ҳус з ъофитам фард мекунад
гар башаканам кало, дилам дард мекунад
تسلیم تحفهایست که طبعم بر اهل ذوق
چو میوهٔ رسیده رهآورد میکند
тасалим таҳафа-эй-ст ки табаъам бар аҳал зуқ
чу мива рсида ра-овард мекунад
خال زباد تختهٔ خاک اختراع کیست
دل را خیال مهرهٔ این نرد میکند
хол забод тахта хок ахатароъ-кист
дил ро хаёл маҳара ин нард мекунад
پر در تلاش خرمی این چمن مباش
افراط آب چهرهٔ گل زرد میکند
пур дар талош харми ин чаман мабош
афарот об чаҳара гул зард мекунад
رم میخورد ز سایهٔ غیرت فسردگی
تمثال مرد آینه را مرد میکند
рм мӣ-хурд з сойа ғирт фасардаги
тамасол мард оина ро мард мекунад
از می حذر کنید که این دشمن حیا
کاری که از ادب نتوان کرد میکند
аз мӣ ҳазар канид ки ин дашман ҳио
кори ки аз адаб натавон кард мекунад
چینی علاج تشنگی حرص جاه نیست
آب سفال دل ز هوس سرد میکند
чини ъалоҷ ташанги ҳарс ҷо нест
об сафол дил з ҳус сард мекунад
زنگار اگرنه پردهٔ ناموس راز اوست
آیینه را خیال که شبگرد میکند
зангор агарна парда номус роз аваст
оина ро хаёл ки шабагард мекунад
عزم فنا به شیشهٔ ساعت نهفتهایم
بیدل به پرده رفتن ماگرد میکند
ъазм фано ба шиша соъат наҳафта-айам
бидел ба парда рафтан могард мекунад
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- آینه
- سطح بازتابنده؛ در شعر نماد خودشناسی، صفا و جلوه است.
- آیینه
- شیشهٔ بازتابدهنده؛ نمادِ صفای دل و تجلّیِ حق.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- آب
- مایعِ زندگانی؛ نمادِ روانی، صفا و گاه آبرو.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- پر
- شهپرِ پرنده؛ نمادِ پرواز، آرزو و سبکباریِ روح.
- خیال
- صورت ذهنی و وهم؛ جهان تصور در برابر حضور عینی.
- هوس
- آرزوی زودگذر؛ میلِ نفسانی در برابرِ عشقِ راستین.
- سایه
- اثر تاریک در برابر نور؛ کنایه از ناپایداری، پیروی یا وجود کمرنگ.
- چمن
- سبزهزارِ خرّم؛ نمادِ بهار، باغ و جلوهگاهِ حسن.
- درد
- رنج و الم؛ سرمایهٔ عاشق و راهِ پختگیِ جان.
- شیشه
- ظرفِ بلورین؛ نمادِ شکنندگیِ دل و صفای جان.
- پرده
- حجاب و پوشش؛ مانع آشکارشدن یا نشانه پنهانی راز.
- حیا
- شرم و آزرم؛ پردهٔ ادب و حجابِ جمالِ معشوق.
- ادب
- حرمت و آیینِ رفتار؛ نمادِ خاموشی و فروتنیِ سالک.