اینکه طاقتها جوانی میکند
اینکه طاقتها جوانی میکند
ناتوانی، ناتوانی میکند
айанака тоқат-ҳо ҷавони мекунад
нотавони, нотавони мекунад
گر همه خاک از زمینگردد بلند
بر سر ما آسمانی میکند
гар ҳама хок аз замин-гардад баланд
бар сар мо осамони мекунад
بسکه فطرتها ضعیف افتاده است
تکیه بر دنیای فانی میکند
басака фатартаҳо заъиф-афтода аст
такиа бар даниой фони мекунад
نیستکس اینجاکفیل هیچکس
زندگی روزیرسانی میکند
нест-кас айанҷокафил ҳичакас
зандаги рузи-рсони мекунад
عصمت از تشویش دنیا جستن است
نفس را این قحبه، زانی میکند
ъасамат аз ташавайаш данио ҷастан аст
нафас ро ин қаҳаба, зони мекунад
در تب و تاب نفس پرواز نیست
سعی بسمل پرفشانی میکند
дар таб ва тоб нафас паравоз нест
саъи басамал парфашони мекунад
قید هستی پاس ناموس دل است
بیضهداری آشیانی میکند
қид ҳастӣ пос номус дил аст
биза-дори ошиони мекунад
از چه خجلت صفحهام آتش زند
چون عرق داغم روانی میکند
аз ча хаҷалат сафаҳа-ам оташ занд
чун ъарақ доғам равони мекунад
هرکه را دیدم درین عبرتسرا
بهر مردن زندگانی میکند
ҳарака ро дидам дарин ъабарт-саро
баҳар мардан зандагони мекунад
بی دماغم، غیر دل زین انجمن
هرچه بردارم گرانی میکند
би дамоғам, ғир дил зин анаҷаман
ҳарача бардорм гарони мекунад
آنقدر از خود به یادش رفتهام
کاین جهانم آن جهانی میکند
онақадар аз худ ба йодаш рафта-ам
койан ҷаҳонам он ҷаҳони мекунад
هیچ میدانی کهام ای بیخبر
شاه ما را پاسبانی میکند
ҳич мӣ-дони ки-ам эй бе-хабар
шо мо ро посабони мекунад
کلک بیدل هرکجا دارد خرام
سکته هم ناز روانی میکند
калак бидел ҳаракаҷо дорад харом
сакта ҳам ноз равони мекунад
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- آتش
- شعله و سوز؛ کنایه از عشق، درد، شور یا نابودی.
- ناز
- کرشمه و دلربایی؛ جلوهگریِ معشوق در برابرِ نیاز.
- سعی
- کوشش و تلاش؛ جهدِ سالک در راهِ مقصود.
- پرواز
- اوجگرفتن در هوا؛ نمادِ رهاییِ روح و آرزو.
- عرق
- تراوشِ پوست؛ نمادِ شرم، خجلت و لطافتِ رخسار.
- هیچ
- بودِ تهی و بیاعتبار؛ نشان نفی خود یا جهان گذرا.
- عبرت
- پندگرفتن؛ درسِ بیداری از گذرِ روزگار و فنای جهان.
- زندگی
- حیات و بودن؛ فرصتِ گذرا و میدانِ آزمونِ جان.
- بلند
- رفیع و والا؛ نمادِ همتِ بزرگ و سرفرازی.
- انجمن
- مجلس و گردِهمایی؛ نمادِ محفلِ انس و جمعِ یاران.
- خجلت
- شرم و سرافکندگی؛ نمادِ حیای سالک در برابرِ حق.