اول، در عدم، دهنت باز میکند
اول، در عدم، دهنت باز میکند
تاکاف و نون تهیهٔ آواز میکند
авал,дар ъадам, даҳанат боз мекунад
токоф ва нун таҳиа овоз мекунад
آهنگ صور خیز تو در هر نفس زدن
ساز هزار عالم ناساز میکند
оҳанг сур хиз ту дар ҳар нафас задан
соз ҳазор олам носоз мекунад
هرگاه میدهی به زبان رخصت سخن
جبریل بال میزند و ناز میکند
ҳараго мӣ-даҳи ба забон рхаст сахан
ҷабарил бол мӣ-занд ва ноз мекунад
نیرنگ اعتبار بهار تجددت
با هم چه رنگها که نه گلباز میکند
ниранг аъатабор бҳор таҷададат
бо ҳам ча рангаҳо ки на-галабоз мекунад
شام ابد به جیب تو سر میبرد فرو
صبح ازل زتو سخن آغاز میکند
шом абд ба ҷиб ту сар мӣ-бард фару
субҳ азал зату сахан оғоз мекунад
هر رنگ و بو که میدمد از نوبهار صنع
آیینهٔ خیال تو پرداز میکند
ҳар ранг ва бу ки мӣ-дамад аз нубҳор санаъ
оина хаёл ту пардоз мекунад
گر فطرت تو پر نزند در فضای قدس
خاک فسرده راکه فلکتاز میکند
гар фтарт ту пур назнад дар фазой қадас
хок фасарда рока фалактоз мекунад
زین باغ نی دمیدن صبحی و نی گلیست
سحرآفرین تبسمت اعجاز میکند
зин боғ ни дамидан сабҳи-ва ни гали-ст
саҳарофарин табасамат аъаҷоз мекунад
این عرصه تا کجا نشود پایمال ناز
رخش تعین تو تک و تاز میکند
ин ъарса то каҷо нашуд пойамол ноз
рахаш таъин ту так ва тоз мекунад
روز و شبی در انجمن اعتبار نیست
چشم تو میزند مژه و باز میکند
рӯз ва шаби дар анаҷаман аъатабор нест
чашм ту мӣ-занд мажа ва боз мекунад
بیدل تآملی که در این گلشن خیال
رنگ شکستهٔ تو چه پرواز میکند
бидел томали ки дар ин галашан хаёл
ранг шакаста ту ча паравоз мекунад
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- آیینه
- شیشهٔ بازتابدهنده؛ نمادِ صفای دل و تجلّیِ حق.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- پر
- شهپرِ پرنده؛ نمادِ پرواز، آرزو و سبکباریِ روح.
- عالم
- جهانِ هستی؛ پهنهٔ آفرینش و جلوهگاهِ حق.
- خیال
- صورت ذهنی و وهم؛ جهان تصور در برابر حضور عینی.
- صبح
- آغاز روشنایی پس از شب؛ نشانه امید، گشودگی یا بیداری.
- ساز
- آلتِ نوازندگی؛ نمادِ همآهنگی و نوای درون.
- ناز
- کرشمه و دلربایی؛ جلوهگریِ معشوق در برابرِ نیاز.
- بهار
- فصلِ شکوفایی؛ نمادِ جوانی، تازگی و جلوهٔ حسن.
- بال
- پرِ پرواز؛ نمادِ اوجگرفتن و رهاییِ روح.
- پرواز
- اوجگرفتن در هوا؛ نمادِ رهاییِ روح و آرزو.
- مژه
- موی پلکِ چشم؛ تیرِ نگاه و ابزارِ گریه و خونِ دل.