نقش نیرنگ جهان جوهر رم میباشد
نقش نیرنگ جهان جوهر رم میباشد
صفحهٔ آینه تمثال رقم میباشد
нақш ниранг ҷаҳон ҷуҳар рм мӣ-бошад
сафаҳа оина тамасол рақам мӣ-бошад
یاس انگشتنما را ندهی شهرت جاه
موی ماتمزده بر فرق علم میباشد
йос ангашт-намо ро надаҳи шаҳарт ҷо
мавай мотам-зда бар фарақ ъалм мӣ-бошад
ربط احباب در این بزم ندامتخیزست
دستها درخور افسوس به هم میباشد
рабат аҳабоб дар ин базм ндомат-хизаст
дастаҳо дархор афасус ба ҳам мӣ-бошад
نتوان شد سبب چاک گریبان کسی
پشت ناخن خم از اندوه قلم میباشد
натавон шуд сабаб чок гарибон каси
пашт нохан хам аз андуа қалм мӣ-бошад
هرکجا حکم قضا ممتحن تدبیر است
سپر بیخردان تیغ دو دم میباشد
ҳаракаҷо ҳакам қазо маматаҳан тадабир аст
сапар бихардон тиғ ду дам мӣ-бошад
رمز تنزیه حرم فکر برهمن نشکافت
صمد است آنکه هیولای صنم میباشد
рамаз таназиа ҳарм факар бараҳаман нашакофт
самад аст онака ҳивалой санам мӣ-бошад
به خیال دهنتگر نرسم معذورم
مدعا اندکی آن سوی عدم میباشد
ба хаёл даҳанат-гар нарсам маъазурм
мадаъо анадаки он савай ъадам мӣ-бошад
طاقت خلق به جز عذر طلب پیش نبرد
پا در این مرحله بیآبله کم میباشد
тоқат халқ ба ҷуз ъазар талаб пиш набард
по дар ин мараҳала бе-обала кам мӣ-бошад
هستی منفعلم بیعرق جبهه نخواست
بر سرم خاک زمینی است که نم میباشد
ҳастӣ манафаъалм бе-ъарақ ҷабҳа нхост
бар сарам хок змини аст ки нам мӣ-бошад
کف افسوس سراغی است زکیفیت عمر
فرصت رفته به این نقش قدم میباشد
каф афасус сароғи аст закифит умр
фарсат рафта ба ин нақш қадам мӣ-бошад
هرچه آید به نظر زان سرکو سجدهکنید
سنگ و دیوار در کعبه صنم میباشد
ҳарача ойд ба назар зон сараку саҷада-канид
санг ва дивор дар каъаба санам мӣ-бошад
رگ گردن به حیا راست نیاید بیدل
تا ته پاست نظر بر مژه خم میباشد
раг-гардан ба ҳио рост ниойд бидел
то та пост назар бар мажа хам мӣ-бошад
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- آینه
- سطح بازتابنده؛ در شعر نماد خودشناسی، صفا و جلوه است.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- پا
- عضوِ راهرفتن؛ نمادِ گام در راهِ طلب و سلوک.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- نقش
- تصویر و اثر؛ گاه صورت ظاهری در برابر حقیقت.
- جهان
- گیتی و دنیا؛ سرای گذرا و فریبندهٔ هستی.
- خیال
- صورت ذهنی و وهم؛ جهان تصور در برابر حضور عینی.
- سنگ
- تختهسنگِ سخت؛ نمادِ سختی، جفا و گاه مستی.
- عرق
- تراوشِ پوست؛ نمادِ شرم، خجلت و لطافتِ رخسار.
- عدم
- نیستی؛ نبودن در برابر هستی و گاه مرتبه پیش از ظهور.
- دم
- نفس یا لحظه؛ واحدی بسیار کوتاه از زمان و زندگی.
- مژه
- موی پلکِ چشم؛ تیرِ نگاه و ابزارِ گریه و خونِ دل.
- نظر
- نگاه و دیدن؛ توجهِ معشوق یا بصیرتِ باطن.
- قدم
- پا یا گام؛ نشانهٔ آمدن، حضور و سلوکِ راهِ معنا.
- فرصت
- مجال کوتاه انجام کار؛ در شعر غالبا لحظه گذرای عمر.
- تیغ
- شمشیر و لبهٔ تیز؛ نمادِ قهرِ معشوق و جراحتِ عشق.
- جوهر
- ذات و بنیاد شیء؛ چیزی که قائم به خود دانسته میشود.