لب بیصرفه نوا جهل سبق میباشد
لب بیصرفه نوا جهل سبق میباشد
خامه شایان عرق در خور شق میباشد
лаб бе-сарфа наво ҷаҳл сабақ мӣ-бошад
хома шойон ъарақ дар хур шақ мӣ-бошад
با ادب باش که در انجمن یکتایی
دعوی باطلت اندیشهٔ حق میباشد
бо адаб бош ки дар анаҷаман йактойай
даъавай боталат андиша ҳақ мӣ-бошад
بلبلان قصه مخوانید که در مکتب عشق
دفترگل پر پروانه ورق میباشد
балабалон қаса махонид ки дар мактаб ишқ
дафтарагал пур паравона варақ мӣ-бошад
هرکجا غیرت حسن انجمنآرای حیاست
خجلت از آینهداران عرق میباشد
ҳаракаҷо ғирт ҳасан анаҷаман-орой ҳиост
хаҷалат аз оина-дорон ъарақ мӣ-бошад
در قناعت اگر ابرام نجوشد چو حباب
سکتهٔ وضع رضا سد رمق میباشد
дар қаноъат агар абаром нҷушад чу ҳабоб
сакта вазаъ рзо сад рамақ мӣ-бошад
جوع و شهوت همه جا پرده در دلکوبیست
نغمهٔ دهر ز قانون نهق میباشد
ҷуъ ва шаҳут ҳама ҷо парда дар далакуби-ст
нағама даҳар з қонун наҳақ мӣ-бошад
خون ما مغتنم گرد سر تمکین گیر
چترکوه از پر طاووس شفق میباشد
хон мо мағатанам-гард сар тамакин-гир
чатаракуа аз пур товавас шафақ мӣ-бошад
سنگ هم درکف اطفال ندارد آرام
دور مجنون چقدر سست نسق میباشد
санг ҳам даракаф атафол надорад ором
дур маҷанун чақадар саст насақ мӣ-бошад
ورق جود کریمان جهان برگردید
نان محتاج کنون پشت طبق میباشد
варақ ҷуд каримон ҷаҳон барагардид
нон маҳатоҷ-канун пашт табақ мӣ-бошад
بیدل از خلق جهان عشوهٔ خوبی نخوری
غازهٔ چهرهٔ این قوم به حق میباشد
бидел аз халқ ҷаҳон ъашуа хоби нхори
ғоза чаҳара ин қум ба ҳақ мӣ-бошад
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- آینه
- سطح بازتابنده؛ در شعر نماد خودشناسی، صفا و جلوه است.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- پر
- شهپرِ پرنده؛ نمادِ پرواز، آرزو و سبکباریِ روح.
- جهان
- گیتی و دنیا؛ سرای گذرا و فریبندهٔ هستی.
- خون
- مایعِ سرخِ تن؛ نمادِ درد، شور و جگرسوزیِ عشق.
- عشق
- مهرِ سوزان؛ نیرویِ بنیادینِ هستی و راهِ فنا.
- سنگ
- تختهسنگِ سخت؛ نمادِ سختی، جفا و گاه مستی.
- لب
- کنارهٔ دهان؛ نمادِ سخن، بوسه و حیاتِ معشوق.
- گرد
- غبار و خاک؛ نشانه محوی، ناپایداری و حجاب دیدن.
- عرق
- تراوشِ پوست؛ نمادِ شرم، خجلت و لطافتِ رخسار.
- حسن
- زیبایی؛ جلوهٔ جمالِ معشوق و تجلیِ حُسنِ ازلی.
- حباب
- پوسته نازک روی آب؛ نماد ناپایداری و تهیبودن.
- پرده
- حجاب و پوشش؛ مانع آشکارشدن یا نشانه پنهانی راز.
- خلق
- مردمان یا خوی و سرشت؛ جهانِ کثرت در برابرِ تنهایی.
- وضع
- حالت و رفتار؛ هیئت و شیوهٔ بودن در جهان.
- ادب
- حرمت و آیینِ رفتار؛ نمادِ خاموشی و فروتنیِ سالک.
- انجمن
- مجلس و گردِهمایی؛ نمادِ محفلِ انس و جمعِ یاران.