عجز ما چندین غبار از هرکمین برداشتهست
عجز ما چندین غبار از هرکمین برداشتهست
آسمان را هم که میبینی زمین برداشتهست
ъаҷаз мо чандин ғубор аз ҳаракамин бардошта-ст
осмон ро ҳам-ки мӣ-бини замин бардошта-ст
حق سعی ریشه بسیار است بر نخل بلند
پای درگل رفته ما را اینچنین برداشتهست
ҳақ саъи риша басиор аст бар нахал баланд
пой дарагал рафта мо ро айаначанин бардошта-ст
کوشش بیهوده خلقی را به کلفت غوطه داد
موج در خورد تلاش، از بحر، چین برداشتهست
кушаш биҳуда халқи ро ба-калафт ғута дод
мавҷ дар хурд талош, аз баҳар, чин бардошта-ст
تا نفس زد تخم خواب ریشهها گردید تلخ
دل جهانی را به فریاد حزین برداشتهست
то нафас зд тахам хоб риша-ҳо гардид талх
дил ҷаҳони ро ба фариод ҳазин бардошта-ст
بر حلاوت دوستان یک چشم عبرت وا نکرد
این همه زخمی که موم از انگبین برداشتهست
бар ҳаловат дустон як чашм ъабарт во накард
ин ҳама захами-ки мум аз анагабин бардошта-ст
بیش ازین تاب گرانیهای دل مقدور نیست
ناله دارد کوه تا نامم نگین برداشتهست
биш азин тоб-гарониҳой дил мақадур нест
нола дорад куа то номам нгин бардошта-ст
بیگرانی نیست تکلیفی که دارد سرنوشت
پشت ابرو هم خم از بار جبین برداشتهست
бе-гарони нест такалифи ки дорад сарнушт
пашт абару ҳам хам аз бор ҷабин бардошта-ст
سعی ما چون شمع رفت آخر به تاراج عرق
نخل باغ ناتوانیها همین برداشتهست
саъи мо чун шамъ рафт-охар ба тороҷ ъарақ
нахал боғ нотавониҳо ҳамин бардошта-ст
سایه بودیم این زمان خورشید گر دو نیم و بس
نیستی ما را چه مقدار از زمین برداشتهست
сойа будим ин замон хурашид гар ду ним ва бас
нисти мо ро ча мақадор аз замин бардошта-ст
بیدل از افلاس ما رز جنون پوشیده نیست
دست کوته تا گریبان آستین برداشتهست
бидел аз афалос мо рз ҷанун пушида нест
даст кута то гарибон остин бардошта-ст
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- دست
- اندامِ گرفتن؛ نمادِ قدرت، بخشش و تصرف.
- غبار
- گرد و خاک؛ نشانه محوی، فروتنی، ناپایداری یا حجاب دیدن.
- موج
- برآمدگی آب؛ در شعر نشانه جنبش، اضطراب و ناپایداری.
- ناله
- فریادِ دردمندانه؛ آوای سوز و شکوهٔ عاشق.
- جنون
- دیوانگی؛ شیداییِ عاشقانه و رهاییِ از عقل.
- سایه
- اثر تاریک در برابر نور؛ کنایه از ناپایداری، پیروی یا وجود کمرنگ.
- سعی
- کوشش و تلاش؛ جهدِ سالک در راهِ مقصود.
- پای
- عضوِ ایستادن و رفتن؛ نمادِ ثبات و گام در راه.
- عرق
- تراوشِ پوست؛ نمادِ شرم، خجلت و لطافتِ رخسار.
- عجز
- ناتوانی و درماندگی؛ فروتنیِ بنده در برابرِ حق.
- خواب
- خفتن و رؤیا؛ نشانهٔ غفلت در برابرِ بیداریِ دل.
- خم
- خمیدگی یا خمِ شراب؛ منبعِ مستی و فیضِ معنوی.