تا به کی در پرده دارم آه بیتأثیر را
تا به کی در پرده دارم آه بیتأثیر را
از وداع آرزو پر میدهم این تیر را
то ба-ки дар парда дорм о бе-тосир ро
аз вадоъ орзу пур мӣ-даҳам ин тир ро
کلبهٔ مجنون چوصحرا ازعمارت فارغاست
بام و در حاجت نباشد خانهٔ زنجیر را
калаба маҷанун чусаҳаро азаъаморт форағ-аст
бом ва дар ҳоҷат набошад хона занҷири ро
رنگ زردما عیار قدرتعشق است وبس
این طلا بیپرده دارد جوهر اکسیر را
ранг зардамо ъиор қадарт-ишқ аст вабас
ин тало бе-парда дорад ҷуҳар акасир ро
ما تحیرپیشگان را اضطراب دیگر است
پرزدن در رنگ خون شد بسمل تصویر را
мо таҳирапишагон ро азатароб дигар аст
парзадан дар ранг хон шуд басамал тасавайр ро
آسمان باآنکجی شمعبساطش راستی است
حلقهٔ چشم کمان نظاره داند تیر را
осмон бон-каҷи шамъ-басоташ рости аст
ҳалқа чашм камон назора донд тир ро
کوشش بیدست و پایان از اثر نومید نیست
انتظار دام آخر میکشد نخجیر را
кушаш бе-даст ва пойон аз асар нумид нест
анатазор дом охар мӣ-кашад нахаҷир ро
جسم کلفتخیز در زندان تعمیرت گداخت
از شکستن قفل کن این خانهٔ دلگیر را
ҷасам калафт-хиз дар зандон таъамирт гадохт
аз шакастан қафал-кан ин хона далагир ро
عرض هستی در خمار انفعال افتادن است
گردش رنگ است ساغر مجلس تصویر را
ъарз ҳастӣ дар хамор анафаъол афтодан аст
гардаш ранг аст соғар маҷалас тасавайр ро
بسمل ما بسکه از ذوق شهادت میتپد
تیغ قاتل میشمارد فرصت تکبیر را
басамал мо басака аз зуқ шаҳодат мӣ-тапад
тиғ қотал мӣ-шморд фарсат такабир ро
وحشت مجنون ما را چاره نتوان یافتن
حلقه کرد اندیشهٔ ضبط صدا زنجیر را
вҳашт маҷанун мо ро чора натавон йофатан
ҳалқа-кард андиша забат садо занҷири ро
نیست در بیداری موهوم ما بیحاصلان
آنقدر خوابی که کس زحمت دهد تعبیر را
нест дар бидори муҳум мо биҳосалон
онақадар хоби ки кас заҳамат даҳад таъбир ро
پوشش حال است بیدل ساز حفظ آبرو
بینیامی میکند بیجوهر این شمشیر را
пушаш ҳол аст бидел соз ҳафаз обару
бе-ниоми мекунад бе-ҷуҳар ин шамашир ро
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- پر
- شهپرِ پرنده؛ نمادِ پرواز، آرزو و سبکباریِ روح.
- دست
- اندامِ گرفتن؛ نمادِ قدرت، بخشش و تصرف.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- خون
- مایعِ سرخِ تن؛ نمادِ درد، شور و جگرسوزیِ عشق.
- ساز
- آلتِ نوازندگی؛ نمادِ همآهنگی و نوای درون.
- عشق
- مهرِ سوزان؛ نیرویِ بنیادینِ هستی و راهِ فنا.
- خانه
- سرپناهِ زیست؛ نمادِ دل، تن یا قفسِ هستی.
- عرض
- ویژگی ناپایدار شیء؛ در برابر جوهر و ذات.
- فرصت
- مجال کوتاه انجام کار؛ در شعر غالبا لحظه گذرای عمر.
- تیغ
- شمشیر و لبهٔ تیز؛ نمادِ قهرِ معشوق و جراحتِ عشق.
- جوهر
- ذات و بنیاد شیء؛ چیزی که قائم به خود دانسته میشود.
- آه
- نالهٔ دل؛ دودِ سینهٔ عاشق و فریادِ سوز و درد.
- وحشت
- هراس و رمیدگی؛ گریزِ دلِ تنها از خلق بهسوی تنهایی.