به یاد آستانت هرکه سر بر خاک میمالد
به یاد آستانت هرکه سر بر خاک میمالد
غبارش چون سحر پیشانی افلاک میمالد
ба йод остонат ҳарака сар бар хок мӣ-молд
ғабораш чун саҳар пишони афалок мӣ-молд
گهر حل میکند یا شبنمی در پرده میبیزد
حیا چیزی بر آن رخسار آتشناک میمالد
гаҳар ҳал мекунад йо шабанами дар парда мӣ-бизд
ҳио чизи бар он рахасор оташанок мӣ-молд
امل افسون بیباکیست در عبرتگه امکان
بقدر ریشه مستی آستین تاک میمالد
амал афасун бибоки-ст дар ъабартага амакон
бақадар риша масти остин ток мӣ-молд
سخن بیپرده کمگوییدکاین افسانهٔ عبرت
به گوشی تا خورد اول لب بیباک میمالد
сахан бе-парда кам-гавайайдакойан афасона ъабарт
ба-гуши то хурд авал лаб бибок мӣ-молд
به ذوق سدره و طوبی تو هم دندان به سوهان زن
امل کام جهانی را به این مسواک میمالد
ба зуқ садара ва туби ту ҳам дандон ба суҳон зн
амал-ком ҷаҳони ро ба ин масавок мӣ-молд
صفایدامن صبح و نم شبنم چه ننگ است این
فلک صابون همین بر خامههای پاک میمالد
сафой-доман субҳ ва нам шабанам ча нанг аст ин
фалак собун ҳамин бар хома-ҳой пок мӣ-молд
در بن گلشن ز وضع لاله وگل سیر عبرت کن
که یک مژگان گشودن سینه بر ضد چاک میمالد
дар бан галашан з вазаъ лола вагал сир ъабарт-кан
ки як-мажагон гашудан-сина бар зд чок мӣ-молд
سیه چشمیست امشب ساقی مستان که نیرنگش
به جام هر که اندازد نظر تریاک میمالد
сиа чашми-ст амашаб соқи мастон-ки нирангаш
ба ҷом ҳарака андозд назар там-йок мӣ-молд
به چندین زنگ ازآن نقش قدم گل میتوان چیدن
به رفتارت پر طاووس رو بر خاک میمالد
ба чандин занг азон нақш қадам-гул мӣ-тавон чидан
ба рафторт пур товавас ру бар хок мӣ-молд
مشو از امتیاز خیر و شر طنبور این محفل
که عبرت گوش هر کس درخور ادراک میمالد
машу аз аматиоз хир ва шар танабур ин маҳафал
ки ъабарт гуш ҳар кас дархор адарок мӣ-молд
مگر سعی ندامت هم دلی انشا کند بیدل
نفس دستی به صد امید برگ تاک میمالد
магар саъи ндомат ҳам дали анашо канд бидел
нафас дасти ба сад амид бараг ток мӣ-молд
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- پر
- شهپرِ پرنده؛ نمادِ پرواز، آرزو و سبکباریِ روح.
- نقش
- تصویر و اثر؛ گاه صورت ظاهری در برابر حقیقت.
- دامن
- کنارهٔ جامه؛ نمادِ پاکی، پناه و دستآویز.
- صبح
- آغاز روشنایی پس از شب؛ نشانه امید، گشودگی یا بیداری.
- مژگان
- موهای پلک؛ نمادِ تیرِ نگاه و گریهٔ عاشق.
- لب
- کنارهٔ دهان؛ نمادِ سخن، بوسه و حیاتِ معشوق.
- سعی
- کوشش و تلاش؛ جهدِ سالک در راهِ مقصود.
- نظر
- نگاه و دیدن؛ توجهِ معشوق یا بصیرتِ باطن.
- سحر
- سپیدهدم؛ زمان گشایش، دعا، بیداری و تغییر حال.
- یاد
- بهخاطرآوردن؛ حضورِ معشوق در دل و ذکرِ پیوسته.
- قدم
- پا یا گام؛ نشانهٔ آمدن، حضور و سلوکِ راهِ معنا.
- سیر
- گشت و سفر؛ سلوک و سیرِ معنویِ جان در راهِ حق.
- شبنم
- رطوبت لطیف بامدادی؛ نماد لطافت، ناپایداری و اشک.