وفاق تخم ثباتی نکاشت در دل و دینها
وفاق تخم ثباتی نکاشت در دل و دینها
به حکم یأس دمیدیم از این فسرده زمینها
вафоқ тахам саботи накошт дар дил ва дин-ҳо
ба ҳакам йос дамидим аз ин фасарда замин-ҳо
چو غنچه در پس زانوی انتظار جدایی
نشسته در چمن ما هزار رنگ کمینها
чу ғанача дар пас зонавай анатазор ҷадойай
нашаста дар чаман мо ҳазор ранг камин-ҳо
در این زمانه سر نخوتی کشیده به هرسو
ز نقش خانهٔ پا در هوای چنبر زینها
дар ин змона сар нхоти кашида ба ҳарсу
з нақш хона по дар ҳавой чанабар зин-ҳо
غم معاش به تاراج حسن تاخته چندان
که لاغری ز میان رفته فربهی ز سرینها
ғам маъош ба тороҷ ҳасан тохта чандон
ки лоғари з мион рафта фарабҳи з сарин-ҳо
نم مروتی از خلق اگر رسد به خیالت
چکیده گیر به خاک از فشار چین جبینها
нам марути аз халқ агар расад ба хиолат
чакида гир ба хок аз фашор чин ҷабин-ҳо
نظر نکرده به دل مگذر ای بهار تعین
تغافل از چه به صیقل زنند آینه بینها
назар накарда ба дил магазар эй бҳор таъин
тағофал аз ча ба сиқал знанд оина бин-ҳо
حضور عبرت و اسباب راحت این چه خیال است
مژه نبسته به خواب است چشم سایه نشینها
ҳазур ъабарт ва асабоб роҳат ин ча хаёл аст
мажа набаста ба хоб аст чашм сойа нашин-ҳо
به نام شهرت اقبال زندگی نفروشی
که زهر در بن دندان نهفتهاند نگینها
ба ном шаҳарт ақабол зандаги нафаруши
ки заҳар дар бан дандон наҳафта-анд нгин-ҳо
نفس گداخت خجالت به خاک خفت قناعت
ولی چه سود علاج غرض نمیشود اینها
нафас гадохт хаҷолат ба хок хафт қаноъат
вали ча суд ъалоҷ ғарз нами-шуд ин-ҳо
تظلم دم پیری کجا برم من بیدل
رسید مو به سپیدی کشید پوست به چینها
тазалм дам пири-каҷо барм ман бидел
рсид му ба сапиди кашид пуст ба чин-ҳо
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- آینه
- سطح بازتابنده؛ در شعر نماد خودشناسی، صفا و جلوه است.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- پا
- عضوِ راهرفتن؛ نمادِ گام در راهِ طلب و سلوک.
- نقش
- تصویر و اثر؛ گاه صورت ظاهری در برابر حقیقت.
- خیال
- صورت ذهنی و وهم؛ جهان تصور در برابر حضور عینی.
- بهار
- فصلِ شکوفایی؛ نمادِ جوانی، تازگی و جلوهٔ حسن.
- سایه
- اثر تاریک در برابر نور؛ کنایه از ناپایداری، پیروی یا وجود کمرنگ.
- خانه
- سرپناهِ زیست؛ نمادِ دل، تن یا قفسِ هستی.
- چمن
- سبزهزارِ خرّم؛ نمادِ بهار، باغ و جلوهگاهِ حسن.
- دم
- نفس یا لحظه؛ واحدی بسیار کوتاه از زمان و زندگی.
- مژه
- موی پلکِ چشم؛ تیرِ نگاه و ابزارِ گریه و خونِ دل.
- نظر
- نگاه و دیدن؛ توجهِ معشوق یا بصیرتِ باطن.