بار ما عمریست دوش چشم حیران میکشد
بار ما عمریست دوش چشم حیران میکشد
محملاجزای ما چون شمع مژگان میکشد
бор мо ъамари-ст душ чашм ҳирон мӣ-кашад
маҳамал-аҷазой мо чун шамъ мажагон мӣ-кашад
ناتوانان مغتنم دارید وضع عاجزی
کزغرورطاقت آسودن به جولان میکشد
нотавонон мағатанам дорид вазаъ ъоҷази
казағаруртоқат осудан ба ҷавлон мӣ-кашад
ما ضعیفان آنقدرها زحمت یاران نهایم
سایه باری دارد اما هرکس آسان میکشد
мо заъифон онақадараҳо заҳамат йорон на-а-йам
сойа бори дорад амо ҳаракас осон мӣ-кашад
هیچکس در مزرع امکان قناعتپیشه نیست
گر همه گندم بود خمیازهٔ نان میکشد
ҳичакас-дар мазараъ амакон қаноъат-пиша нест
гар ҳама гандам буд хамиоза нон мӣ-кашад
صلح و جنگ عرصهٔ غفلت تماشاکردنیست
تیر در کیش است و خلق از سینه پیکان میکشد
салаҳ ва ҷанг ъарса ғафалат тамошокардани-ст
тир дар киш-аст ва халқ аз сина пикон мӣ-кашад
دوری انس است استعداد لذتهای خلق
طفل میبرد ز شیر آن دم که دندان میکشد
дури анас аст асатаъадод лазатаҳой халқ
тафал мӣ-бард з шир он дам ки дандон мӣ-кашад
التفات رنگ امکان یکقلم آلودگیست
مفت نقاشیکزین تصویر دامان میکشد
алатафот ранг амакон йакақалм олудаги-ст
мафт нқоши-казин тасавайр домон мӣ-кашад
وحشت آهنگی ز فکر خویش بیرون آ، که شمع
پا ز دامن تاکشد سر از گریبان میکشد
вҳашт-оҳанги з факар хеш бирун о, ки шамъ
по з доман токашад сар аз гарибон мӣ-кашад
محو او را هر سر مو یک جهان بالیدن است
گاه حیرت داغم از قدی که مژگان میکشد
маҳу ав ро ҳар сар му як ҷаҳон болидан аст
го ҳайрат доғам аз қади ки мажагон мӣ-кашад
میروم از خویش و جز حیرت دلیلجهد نیست
وحشتم در خانه ی آیینه میدان می کشد
мӣ-рум аз хеш ва ҷуз ҳайрат далил-ҷаҳад нест
ваҳаштам дар хона й оина мидон мӣ кашад
جسمگرشد خاک بیدل رفع اوهام دوییست
شخص از آیینه گم کردن چه نقصان میکشد
ҷасам-гарашад хок бидел рафаъ авҳом давайай-ст
шахас аз оина гам кардан ча нақасон мӣ-кашад
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- آیینه
- شیشهٔ بازتابدهنده؛ نمادِ صفای دل و تجلّیِ حق.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- پا
- عضوِ راهرفتن؛ نمادِ گام در راهِ طلب و سلوک.
- جهان
- گیتی و دنیا؛ سرای گذرا و فریبندهٔ هستی.
- دامن
- کنارهٔ جامه؛ نمادِ پاکی، پناه و دستآویز.
- مژگان
- موهای پلک؛ نمادِ تیرِ نگاه و گریهٔ عاشق.
- سایه
- اثر تاریک در برابر نور؛ کنایه از ناپایداری، پیروی یا وجود کمرنگ.
- حیرت
- سرگشتگی آگاهانه در برابر حقیقتی که فهم عادی از آن بازمیماند.
- خانه
- سرپناهِ زیست؛ نمادِ دل، تن یا قفسِ هستی.
- دم
- نفس یا لحظه؛ واحدی بسیار کوتاه از زمان و زندگی.
- وحشت
- هراس و رمیدگی؛ گریزِ دلِ تنها از خلق بهسوی تنهایی.
- خلق
- مردمان یا خوی و سرشت؛ جهانِ کثرت در برابرِ تنهایی.