دمی چون شمع گر جیب تغافل چاک میکردم
دمی چون شمع گر جیب تغافل چاک میکردم
به مژگان زبن شبستانها سیاهی پاک میکردم
дами чун шамъ-гар ҷиб тағофал чок мӣ-кардам
ба мажагон забан шабастонаҳо сиоҳи пок мӣ-кардам
به این گرد چمن چیزی که دارد اضطراب من
گر از پا مینشستم عالمی را خاک میکردم
ба ин-гард чаман чизи-ки дорад азатароб ман
гар аз по мӣ-нашастам ъолми ро хок мӣ-кардам
قضا گر میگرفت از من غبار قدردانیها
فلکها را زمین سایههای تاک میکردم
қазо гар мӣ-гарфат аз ман ғубор қадардониҳо
фалакаҳо ро замин сойа-ҳой ток мӣ-кардам
به جست و جو اگر حاصل شدی اقبال پا بوسش
سر افتاده را پیش از قدم چالاک میکردم
ба ҷаст-ва ҷу агар ҳосал шади ақабол по бусаш
сар афтода ро пиш аз қадам чолок мӣ-кардам
به یاد لعل اوگر میکشیدم از جگر آهی
رگ یاقوت را بال خس و خاشاک میکردم
ба йод лаъал авагар мӣ-кашидам аз ҷагар оҳи
раг йоқут ро бол хас ва хошок мӣ-кардам
گذشت آن محمل فرصت که در بزم تماشایش
به هر دیدن چو مژگان صد گریبان چاک میکردم
газашт он маҳамал фарсат ки дар базм тамошойаш
ба ҳар дидан чу мажагон сад гарибон чок мӣ-кардам
به پرواز آن قدر مایل نشد عنقای رنگ من
که شاهین کبوتر خانهٔ افلاک میکردم
ба паравоз он қадар мойал нашад ъанқой ранг ман
ки шоҳин кабутар хона афалок мӣ-кардам
به صید دشت امکان همتم راضی نشد ورنه
فلک هم حلقهواری بود اگر فتراک میکردم
ба сид дашт амакон ҳаматам рози нашад варна
фалак ҳам ҳалқа-вори буд агар фатарок мӣ-кардам
به این وضعی که میریزم عرق در دشت و در بیدل
غبار خودسری کاش اندکی نمناک میکردم
ба ин вазаъи ки мӣ-ризм ъарақ дар дашт ва дар бидел
ғубор ходасари кош анадаки наманок мӣ-кардам
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- پا
- عضوِ راهرفتن؛ نمادِ گام در راهِ طلب و سلوک.
- غبار
- گرد و خاک؛ نشانه محوی، فروتنی، ناپایداری یا حجاب دیدن.
- بال
- پرِ پرواز؛ نمادِ اوجگرفتن و رهاییِ روح.
- مژگان
- موهای پلک؛ نمادِ تیرِ نگاه و گریهٔ عاشق.
- سایه
- اثر تاریک در برابر نور؛ کنایه از ناپایداری، پیروی یا وجود کمرنگ.
- خانه
- سرپناهِ زیست؛ نمادِ دل، تن یا قفسِ هستی.
- گرد
- غبار و خاک؛ نشانه محوی، ناپایداری و حجاب دیدن.
- پرواز
- اوجگرفتن در هوا؛ نمادِ رهاییِ روح و آرزو.
- چمن
- سبزهزارِ خرّم؛ نمادِ بهار، باغ و جلوهگاهِ حسن.
- عرق
- تراوشِ پوست؛ نمادِ شرم، خجلت و لطافتِ رخسار.
- یاد
- بهخاطرآوردن؛ حضورِ معشوق در دل و ذکرِ پیوسته.
- قدم
- پا یا گام؛ نشانهٔ آمدن، حضور و سلوکِ راهِ معنا.
- فرصت
- مجال کوتاه انجام کار؛ در شعر غالبا لحظه گذرای عمر.