مکن ز شانه پریشاندماغ گیسو را
مکن ز شانه پریشاندماغ گیسو را
مچین به چین غضب آستین ابرو را
макан з шона паришон дамоғ-гису ро
мачин ба чин ғазаб остин абаруро
نگاه را مژهات نیست مانع وحشت
به سبزهای نتوان بست راه آهو را
нго ро мажа-ат нест монаъ вҳашт
ба сабаза-эй натавон баст ро оҳу ро
به کنه مطلب عشاق راه بردن نیست
گل خیال تو بیرون نمیدهد بو را
ба кана маталаб ъашоқ ро бардан нест
гул хаёл ту бирун нами-даҳад бу ро
سری که نشئهپرست دماغ استغناست
به کیمیا ندهد خاک آن سرکو را
сари-ки нашиа-парсат дамоғ асатағаност
ба-кимио надаҳад хок он сараку ро
عتاب لالهرخان عرض جوهر ذاتیست
ز شعلهها نتوان بردگرمی خو را
ъатоб лола-рхон ъарз ҷуҳар зоти-ст
з шаъала-ҳо натавон бардагарми хо ро
کجا به کشتن ما حسن میکندتقصیر
که زیر تیغ نشاندهست نرگس او را
каҷо ба-каштан мо ҳасан мӣ-кандатақасир
ки зир тиғ нашонда-ст нарагас ав ро
خط غرور مخوان آنقدر ز لوح هوا
یکی مطالعه کن سرنوشت زانو را
хт ғарур махон онақадар з луҳ ҳаво
йки матолаъа-кан сарнушт зону ро
خجالت من و ما آبیار مزرع ماست
عرق سحاب بهاراست رستن مو را
хаҷолат ман ва мо обиор мазараъ мост
ъарақ саҳоб бҳорост растан му ро
چو سایهعمر به افتادگی گذشت اما
به هیچ جای نکردیمگرم پهلو را
чу сойа-умр ба афтодаги газашт амо
ба ҳич ҷой накардим-гарм паҳалу ро
به دامن شب ما از سحر مگیر سراغ
بیاض دیده به خواب است چشم آهو را
ба доман шаб мо аз саҳар магир сароғ
биоз дида ба хоб аст чашм оҳу ро
ز پیچ وتاب میانش بیان مکن بیدل
به چشم مردم عالم میفکن این مو را
з пич ватоб мионаш бион макан бидел
ба чашм мардам олам мифакан ин му ро
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- عالم
- جهانِ هستی؛ پهنهٔ آفرینش و جلوهگاهِ حق.
- خیال
- صورت ذهنی و وهم؛ جهان تصور در برابر حضور عینی.
- دامن
- کنارهٔ جامه؛ نمادِ پاکی، پناه و دستآویز.
- سایه
- اثر تاریک در برابر نور؛ کنایه از ناپایداری، پیروی یا وجود کمرنگ.
- خط
- موی نورُستهٔ گونه؛ نمادِ زیباییِ نوخیزِ معشوق.
- دیده
- چشمِ بیننده؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و دیدارِ یار.
- عرق
- تراوشِ پوست؛ نمادِ شرم، خجلت و لطافتِ رخسار.
- راه
- مسیرِ رفتن؛ نمادِ طریقتِ سلوک و سفرِ معنوی.
- عرض
- ویژگی ناپایدار شیء؛ در برابر جوهر و ذات.
- مژه
- موی پلکِ چشم؛ تیرِ نگاه و ابزارِ گریه و خونِ دل.
- سحر
- سپیدهدم؛ زمان گشایش، دعا، بیداری و تغییر حال.
- تیغ
- شمشیر و لبهٔ تیز؛ نمادِ قهرِ معشوق و جراحتِ عشق.
- خواب
- خفتن و رؤیا؛ نشانهٔ غفلت در برابرِ بیداریِ دل.