از چرخ نه هر ابله و نادانگله دارد
از چرخ نه هر ابله و نادانگله دارد
جای.گله این است که انسان گله دارد
аз чарх на ҳар абала ва нодон-гала дорад
ҷой.гала ин аст ки анасон гала дорад
اسباب بر آزادهدلان سخت حجابیست
نظاره ز جمعیّت مژگان گله دارد
асабоб бар озода-далон сахт ҳаҷоби-ст
назора з ҷамаъит мажагон-гала дорад
زنجیر ز دیوانه ندید الفت آرام
از وحشت دل طره جانان گله دارد
занҷири з дивона ндид алафт ором
аз вҳашт дил тара ҷонон-гала дорад
بر وحشت اشکم تب وتاب مژهبار است
این موج ز پیچ و خم دامان گله دارد
бар вҳашт ашакам таб ватоб мажа-бор аст
ин мавҷ з пич ва хам домон-гала дорад
اظهار عرق خجلت دیباچهٔ شرم است
مکتوب من از شوخی عنوانگله دارد
азаҳор ъарақ хаҷалат дибоча шарм аст
мактуб ман аз шухи ъанавон-гала дорад
ترسم شود آزرده زتاب نگهگرم
رخسار تو کز سایهٔ مژگان گله دارد
тарсам шуд озарда затоб нга-гарм
рахасор ту каз сойа мажагон гала дорад
از طاقت داغم جگر شعله کباب ست
از آبلهام خار مغیلانگله دارد
аз тоқат доғам ҷагар шаъала кабоб ст
аз обала-ам хор мағилон-гала дорад
اشک تپش آهنگ جنونم چه توان کرد
آسودگی از خانه به دوشان گله دارد
ашак тапаш оҳанг ҷанунам ча тавон-кард
осудаги аз хона ба-душон гала дорад
زنهار به خود نیز ترحم ننمایی
امروز در این انجمن احسان گله دارد
занаҳор ба худ низ тараҳам нанамойай
амаруз дар ин анаҷаман аҳасон гала дорад
بیدل منم آن گوهر دریای تحمل
کز لنگر من شورش توفانگله دارد
бидел манам он гуҳар дариой таҳамал
каз лангар ман шураш туфон-гала дорад
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- موج
- برآمدگی آب؛ در شعر نشانه جنبش، اضطراب و ناپایداری.
- اشک
- قطرهٔ چشم؛ نشانهٔ گریه، شوق یا اندوهِ عاشقانه.
- مژگان
- موهای پلک؛ نمادِ تیرِ نگاه و گریهٔ عاشق.
- سایه
- اثر تاریک در برابر نور؛ کنایه از ناپایداری، پیروی یا وجود کمرنگ.
- خانه
- سرپناهِ زیست؛ نمادِ دل، تن یا قفسِ هستی.
- عرق
- تراوشِ پوست؛ نمادِ شرم، خجلت و لطافتِ رخسار.
- شرم
- حیا و آزرم؛ پروای درونی در برابرِ معشوق و حق.
- مژه
- موی پلکِ چشم؛ تیرِ نگاه و ابزارِ گریه و خونِ دل.
- شعله
- زبانه آتش؛ نماد شور، گدازِ عشق و فنای ناپایدار.
- آبله
- تاولِ پا یا دانهٔ پوست؛ نشانهٔ رنجِ راه و سلوک.
- خم
- خمیدگی یا خمِ شراب؛ منبعِ مستی و فیضِ معنوی.
- وحشت
- هراس و رمیدگی؛ گریزِ دلِ تنها از خلق بهسوی تنهایی.
- شوخی
- چالاکی و دلربایی؛ طنّازی و جلوهگریِ پرشورِ معشوق.
- نگه
- نگاه و نظر؛ تجلیِ معشوق و سرچشمهٔ شور و گرفتاری.
- الفت
- انس و دوستی؛ پیوندِ مهرآمیزِ دلها.
- انجمن
- مجلس و گردِهمایی؛ نمادِ محفلِ انس و جمعِ یاران.