تعلق بود سیر آهنگ چندین نوحه سازیها
تعلق بود سیر آهنگ چندین نوحه سازیها
قفس آموخت ما را صنعت قانوننوازیها
таъалқ буд сир оҳанг чандин нуҳа сози-ҳо
қафас омухт мо ро санаъат қонун-навози-ҳо
جهانی را غرور جاه کرد از فکر خود غافل
گریبانها ته پا آمد از دامن طرازیها
ҷаҳони ро ғарур ҷо кард аз факар худ ғофал
гарибон-ҳо та по омад аз доман тарози-ҳо
غنا دردسر اسباب بردارد؟ محال است این
گذشتن نگذرد از آب تیغ بینیازیها
ғано дардасар асабоб бардорд? маҳол аст ин
газаштан нагазард аз об тиғ бе-ниози-ҳо
در این دشت هوس یارب چه گوهر در گره بستم
عرق شد مهرهٔ گل از غبار هرزه تازیها
дар ин дашт ҳус йораб ча гуҳар дар гара бастам
ъарақ шуд маҳара гул аз ғубор ҳарза този-ҳо
جنون مشرب شمع است یکسر ساز این محفل
جهانی میخورد آب از تلاش خودگدازیها
ҷанун машараб шамъ аст йакасар соз ин маҳафал
ҷаҳони мӣ-хурд об аз талош ходагадози-ҳо
کمال از خجلت عرض تعین آب میگردد
خوشا گنجی که در ویرانه دارد خاکبازیها
камол аз хаҷалат ъарз таъин об мӣ-гардад
хошо ганҷи ки дар вайрона дорад хокабози-ҳо
به اقبال ادب گر نسبتی داری مهیا کن
گریبانی که از سر نگذرد گردنفرازیها
ба ақабол адаб гар насабати дори маҳио кан
гарибони ки аз сар нагазард гардан-фарози-ҳо
تو با ساز تعلق درگذشتی از امل بیدل
ندارد رشتهٔ کس بیگسستن این درازیها
ту бо соз таъалқ дарагазашти аз амал бидел
надорад рашта кас бе-гасастан ин дарози-ҳо
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- آب
- مایعِ زندگانی؛ نمادِ روانی، صفا و گاه آبرو.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- پا
- عضوِ راهرفتن؛ نمادِ گام در راهِ طلب و سلوک.
- غبار
- گرد و خاک؛ نشانه محوی، فروتنی، ناپایداری یا حجاب دیدن.
- هوس
- آرزوی زودگذر؛ میلِ نفسانی در برابرِ عشقِ راستین.
- دامن
- کنارهٔ جامه؛ نمادِ پاکی، پناه و دستآویز.
- جنون
- دیوانگی؛ شیداییِ عاشقانه و رهاییِ از عقل.
- ساز
- آلتِ نوازندگی؛ نمادِ همآهنگی و نوای درون.
- عرق
- تراوشِ پوست؛ نمادِ شرم، خجلت و لطافتِ رخسار.
- غافل
- بیخبر و ناآگاه؛ خفته از یادِ حق و حقیقت.
- عرض
- ویژگی ناپایدار شیء؛ در برابر جوهر و ذات.
- تیغ
- شمشیر و لبهٔ تیز؛ نمادِ قهرِ معشوق و جراحتِ عشق.
- سیر
- گشت و سفر؛ سلوک و سیرِ معنویِ جان در راهِ حق.
- فکر
- اندیشه؛ تأمل و سیرِ ذهن، گاه دامِ راهِ دل.
- محفل
- انجمن و بزم؛ مجلسِ یاران و جلوهگاهِ شمعِ معشوق.