شرم از خط پیشانی ما ریخته شقها
شرم از خط پیشانی ما ریخته شقها
زین جاده نرفتهست برون نقب عرقها
шарм аз хт пишони мо рихта шақ-ҳо
зин ҷода нарфата-ст барун нақаб ъарақ-ҳо
درس همه در سکتهٔ تدبیر مساوی ست
در موج گوهر نیست پس و پیش سبقها
дарс ҳама дар сакта тадабир масовай ст
дар мавҷ гуҳар нест пас ва пиш сабақ-ҳо
زین خوان تهی مغتنم حرص شمارید
لیسیدن اگر رو دهد از پشت طبقها
зин хон таҳи мағатанам ҳарс шморид
лисидан агар ру даҳад аз пашт табақ-ҳо
بیماحصل مشق دبستان وجودیم
باید به خیالات سیه کرد ورقها
бе-моҳасал машақ дабастон ваҷудим
бойд ба хиолот сиа кард варақ-ҳо
فریاد که بستند بر این هستی باطل
یک گردن و صد رنگ ادا کردن حقها
фариод ки бастанд бар ин ҳастӣ ботал
як гардан ва сад ранг адо кардан ҳақ-ҳо
تیغت چه فسون داشت که چون بیضهٔ طاووس
گل میکند از خاک شهید تو شفقها
тиғат ча фасун дошт ки чун биза товавас
гул мекунад аз хок шаҳид ту шафақ-ҳо
بیدل ز چه سوداست جنونجوشی این بحر
عمریست که دارد تب امواج قلقها
бидел з ча судост ҷанун-ҷуши ин баҳар
ъамари-ст ки дорад таб амавоҷ қалқ-ҳо
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- موج
- برآمدگی آب؛ در شعر نشانه جنبش، اضطراب و ناپایداری.
- جنون
- دیوانگی؛ شیداییِ عاشقانه و رهاییِ از عقل.
- خط
- موی نورُستهٔ گونه؛ نمادِ زیباییِ نوخیزِ معشوق.
- عرق
- تراوشِ پوست؛ نمادِ شرم، خجلت و لطافتِ رخسار.
- شرم
- حیا و آزرم؛ پروای درونی در برابرِ معشوق و حق.
- بحر
- دریا؛ نماد وحدت و هستی بیکران که قطره در آن محو میشود.
- گوهر
- مروارید درون صدف؛ نماد حقیقت پنهان و کمال نهفته.
- گردن
- گردن؛ نمادِ پذیرشِ بار و فروتنیِ تسلیم.
- حرص
- آز و طمعِ بیپایان؛ نمادِ بندگیِ دنیا و آفتِ جان.
- طاووس
- پرندهٔ خوشرنگ؛ نمادِ جلوهٔ حُسن و خودبینیِ زیبایی.
- جاده
- راهِ هموار؛ نمادِ طریقِ سلوک و مسیرِ مقصود.
- پشت
- قسمتِ پسِ بدن؛ نیز تکیهگاه و پشتیبان.