عرق ربز خجالت میگدازد سعی بیتابی
عرق ربز خجالت میگدازد سعی بیتابی
ندارم مزرع امید اما میدهم آبی
ъарақ рабаз хаҷолат мӣ-гадозд саъи битоби
ндорм мазараъ амид амо мӣ-даҳам оби
درین دریا به کام آرزو نتوان رسید آسان
مه اینجا بعد سالی میکشد ماهی به قلابی
дарин дарё ба-ком орзу натавон рсид осон
ма инҷо баъад соли мӣ-кашад моҳи ба қалоби
خجالت هم ز ابرام طبیعت برنمیآید
حیا را کرد غواص عرق مطلوب نایابی
хаҷолат ҳам з абаром табиъат барнами-ойд
ҳио ро кард ғавос ъарақ маталуб нойоби
گهی فکر تعینگاه هستی میکنم انشا
سر و کارم به تعبیر است گویا دیدهام خوابی
гаҳи факар таъин-го ҳастӣ мӣ-канам анашо
сар ва корм ба таъбир аст-гавайо дида-ам хоби
خم تسلیم، قرب راحت جاوید میباشد
به ذوق سجده سر دزدیدهام در کنج محرابی
хам тасалим, қараб роҳат ҷовайд мӣ-бошад
ба зуқ саҷада сар даздида-ам дар канҷ маҳароби
قناعت پرور اینگرد خوانیم از ضعیفیها
غنیمت میشمارد رشتهٔ ما خوردن تابی
қаноъат парур ин-гард хоним аз заъифиҳо
ғанимат мӣ-шморд рашта мо хурадан тоби
ز فکر خودگریزان رفت خلق نارسا فطرت
بر ناآشنا سیر گریبان بود گردابی
з факар ходагаризон рафт халқ норсо фтарт
бар ношано сир гарибон буд гардоби
تلاش حرص هم سرمایهٔ مقدور میخواهد
دماغ ما ز خشکی داغ شد، ای دردسر خوابی
талош ҳарс ҳам сармойа мақадур мӣ-хоҳад
дамоғ мо з хашаки доғ шуд, эй дардасар хоби
برو درکربلا دیگر مپرس از رمز استغنا
شهید ناز او از تیغ میخواهد دم آبی
бару даракарабало дигар мапарс аз рамаз асатағано
шаҳид ноз ав аз тиғ мӣ-хоҳад дам оби
نوایی گل نکرد از پردهٔ ساز نفس بیدل
ز هستی بگسلم شاید رسد تاری به مضرابی
навойай-гул накард аз парда соз нафас бидел
з ҳастӣ багасалм шойд расад тори ба мазароби
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- ساز
- آلتِ نوازندگی؛ نمادِ همآهنگی و نوای درون.
- ناز
- کرشمه و دلربایی؛ جلوهگریِ معشوق در برابرِ نیاز.
- داغ
- نشان سوختگی یا زخم؛ کنایه از اندوه، عشق و حسرت.
- سعی
- کوشش و تلاش؛ جهدِ سالک در راهِ مقصود.
- گرد
- غبار و خاک؛ نشانه محوی، ناپایداری و حجاب دیدن.
- دیده
- چشمِ بیننده؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و دیدارِ یار.
- عرق
- تراوشِ پوست؛ نمادِ شرم، خجلت و لطافتِ رخسار.
- دم
- نفس یا لحظه؛ واحدی بسیار کوتاه از زمان و زندگی.
- تیغ
- شمشیر و لبهٔ تیز؛ نمادِ قهرِ معشوق و جراحتِ عشق.
- سیر
- گشت و سفر؛ سلوک و سیرِ معنویِ جان در راهِ حق.
- خم
- خمیدگی یا خمِ شراب؛ منبعِ مستی و فیضِ معنوی.
- امید
- چشمداشتِ خیر؛ نورِ دل در برابرِ نومیدی و رجای وصل.
- پرده
- حجاب و پوشش؛ مانع آشکارشدن یا نشانه پنهانی راز.