ادب نه کسب عبادت نه سعی حق طلبیست
ادب نه کسب عبادت نه سعی حق طلبیست
به غیر خاک شدن هرچه هست بیادبیست
адаб на-касаб ъабодат на саъи ҳақ талаби-ст
ба ғир хок шадан ҳарача ҳаст бе-адаби-ст
ز بیقراری نبض نفس توان دانست
که عمر آهوی وحشتکمند بیسببیست
з биқарори набаз нафас тавон донаст
ки ъамароҳавай вҳашт-каманд бе-сабаби-ст
خمار جام تسلی شکستن آسان نیست
ز ناله تا به خموشی هزار تشنه لبیست
хамор ҷом тасали шакастан осон нест
з нола то ба хамуши ҳазор ташана лаби-ст
تغافل، آینهدار تبسم است اینجا
به عرض چین نتوانگفت ابروش غضبیست
тағофал, оина-дор табасам аст инҷо
ба ъарз чин натавон-гафт абаруш ғазаби-ст
به فهم مطلب موهوم ماکه پردازد
زبان عجزفروشان مدعا عربیست
ба фаҳам маталаб муҳум мока пардозд
забон ъаҷазафарушон мадаъо ъараби-ст
دلیگداخته برگ نشاط امکان است
کبابها جگری کن شراب ما عنبیست
дали-гадохта бараг нашот амакон аст
кабобҳо ҷагари-кан шароб мо ъанаби-ст
اسیر شانه و حیران سرمهای زاهد
کجاستعصمت وکو عفت این همه جلبیست
асир шона ва ҳирон сарма-эй зоҳад
каҷост-ъасамат ваку ъафт ин ҳама ҷалаби-ст
هنوز موی سفیدش به شیر میشویند
فریب جبه و دستار چند؟ شیخ صبیست
ҳануз мавай сафидаш ба шир мӣ-шавайанд
фариб ҷаба ва дастор чанд? ших саби-ст
زپشت وروی ورق هرچه هست باید خواند
کدامعیش و چه کلفت، زمانه روزو شبیست
запашт варавай варақ ҳарача ҳаст бойд хонд
кадом-ъиш ва ча калафт, змона рузу шаби-ст
چوصبح به که به صد رنگ شبنمآب شویم
کفی غبار و غرور نفس حیاطلبیست
чусабҳ ба-ки ба сад ранг шабанам-об шавайам
кафи ғубор ва ғарур нафас ҳиоталаби-ст
چو موج اگر همه تسلیم گل کنی بیدل
هنوز گردن تمهید دعویات عصبیست
чу мавҷ агар ҳама тасалим гул кани бидел
ҳануз гардан тамаҳид даъавай-ат ъасаби-ст
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- آینه
- سطح بازتابنده؛ در شعر نماد خودشناسی، صفا و جلوه است.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- آب
- مایعِ زندگانی؛ نمادِ روانی، صفا و گاه آبرو.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- غبار
- گرد و خاک؛ نشانه محوی، فروتنی، ناپایداری یا حجاب دیدن.
- موج
- برآمدگی آب؛ در شعر نشانه جنبش، اضطراب و ناپایداری.
- ناله
- فریادِ دردمندانه؛ آوای سوز و شکوهٔ عاشق.
- سعی
- کوشش و تلاش؛ جهدِ سالک در راهِ مقصود.
- عرض
- ویژگی ناپایدار شیء؛ در برابر جوهر و ذات.
- زبان
- عضوِ گفتار؛ ابزارِ بیان و گاه حجابِ معنای نهفته.
- شبنم
- رطوبت لطیف بامدادی؛ نماد لطافت، ناپایداری و اشک.
- وحشت
- هراس و رمیدگی؛ گریزِ دلِ تنها از خلق بهسوی تنهایی.
- امکان
- جهان ممکنات؛ هرچه وجودش وابسته و نه ضروری است.
- عمر
- زندگانی؛ به اندازه چند نفس کوتاه و ناپایدار شمرده میشود.