اوج جاه، آثارش از اجزای مهمل ریختهست
اوج جاه، آثارش از اجزای مهمل ریختهست
خار و خس ازبس فراهمگشته این تل ریختهست
аваҷ ҷо, осораш аз аҷазой маҳамал рихта-ст
хор ва хас-азабас фароҳам-гашта ин-тал рихта-ст
صورت کار جهان بیبقا فهمیدنیست
رنگ بنیادی که میریزند اول ریختهست
сурт кор ҷаҳон бе-бақо фаҳамидани-ст
ранг баниоди-ки мӣ-ризанд авал рихта-ст
چشم کو تا از سواد فقر آگاهش کنند
شب ز انجم تا چراغ بزم مکحل ریختهست
чашм-ку то аз савод фақар огоҳаш-кананд
шаб з анаҷам то чароғ базм макаҳал рихта-ст
سستی فطرت ز آهنگ سعادت بازداشت
رشتههای تابدار اکثر به مغزل ریختهست
састи фтарт з оҳанг саъодат боздошт
рашта-ҳой тобдор акасар ба мағазал рихта-ст
طبعها محرم سواد مکتب آثار نیست
ورنه اینجا یک قلم آیا منزل ریختهست
табаъаҳо маҳарм савод мактаб осор нест
варна инҷо як қалм ойо маназал рихта-ст
صاف معنی ز تقاضای عبارت درد شد
کس چه سازد ماده ای اعلا به اسفل ریختهست
соф маъани з тақозой ъаборт дард шуд
кас ча созд мода-эй-аъало ба-асафал рихта-ст
درکمینگاه حسد هرچند سر خاردکسی
طعن مجهولان چو خارش بر سرکل ریختهست
даракаминго ҳасад ҳарачанд сар хорадакаси
таъан маҷаҳулон чу хораш бар саракал рихта-ст
جسم وجان تهمتپرست ظاهر و مظهر نبود
آگهی بر ما غبار چشم احول ریختهست
ҷасам ваҷон таҳамат-парсат зоҳар ва мазаҳар набуд
огаҳи бар мо ғубор чашм аҳул рихта-ст
تا خمش بودیم وحدت گردی ازکثرت نداشت
لب گشودن مجمل ما را مفصل ریختهست
то хамаш-будим ваҳадат гарди-азакасарт-ндошт
лаб-гашудан маҷамал мо ро мафасал рихта-ст
گرد غفلت رفتهاند از کارگاه بوریا
این سیاهی بیشتر بر خواب مخمل ریختهست
гард ғафалат рафта-анд аз кораго бурио
ин-сиоҳи бишатар бар хоб-махамал рихта-ст
تا تواناییست اینجا دست ناگیراکراست
نقد این راحت قضا در پنجهٔ شل ریختهست
то тавонойай-ст инҷо даст ногирокарост
нақад ин-роҳат қазо дар панҷа шал рихта-ст
بیدل از دردسر پست و بلند آزادهٔم
وضع همواری جبین ما ز صندل ریختهست
бидел аз дардасар паст ва баланд озодаҳам
вазаъ ҳамавори ҷабин мо з сандал рихта-ст
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- دست
- اندامِ گرفتن؛ نمادِ قدرت، بخشش و تصرف.
- غبار
- گرد و خاک؛ نشانه محوی، فروتنی، ناپایداری یا حجاب دیدن.
- جهان
- گیتی و دنیا؛ سرای گذرا و فریبندهٔ هستی.
- لب
- کنارهٔ دهان؛ نمادِ سخن، بوسه و حیاتِ معشوق.
- گرد
- غبار و خاک؛ نشانه محوی، ناپایداری و حجاب دیدن.
- خواب
- خفتن و رؤیا؛ نشانهٔ غفلت در برابرِ بیداریِ دل.
- درد
- رنج و الم؛ سرمایهٔ عاشق و راهِ پختگیِ جان.
- معنی
- مقصود درونی یا حقیقت پنهان پشت لفظ و صورت.
- غفلت
- بیخبری و بیتوجهی؛ خوابِ دل و حجابِ راهِ آگاهی.
- وضع
- حالت و رفتار؛ هیئت و شیوهٔ بودن در جهان.
- بزم
- مجلسِ شادی و باده؛ نمادِ محفلِ انس و حضور.
- شب
- تاریکیِ شبانه؛ نمادِ هجران، راز و خلوتِ سالک.
- بلند
- رفیع و والا؛ نمادِ همتِ بزرگ و سرفرازی.