جامی مگر از بزم حیا در زدهای باز
جامی مگر از بزم حیا در زدهای باز
کاتش به دل شیشه و ساغر زدهای باز
ҷоми магар аз базм ҳио дар зда-эй боз
коташ ба дил шиша ва соғар зда-эй боз
آن زلف پریشان زدهای شانه ندانم
بر دفتر دلها ز چه مسطر زدهای باز
он залаф паришон зда-эй шона ндонам
бар дафтар далаҳо з ча мастар зда-эй боз
بر گوشهٔ دستار تو آن لالهٔ سیراب
لخت جگر کیست که بر سر زدهای باز
бар гуша дастор ту он лола сироб
лахт ҷагар кист-ки бар сар зда-эй боз
ای ساغر تبخاله از این تشنه سلامی
خوش خیمه بر آن چشمهٔ کوثر زدهای باز
эй соғар табахола аз ин ташана саломи
хош хима бар он чашма-кусар зда-эй боз
مخموری و مستی همه فرش است به راهت
چون چشم خود امروز چه ساغر زدهای باز
махамури ва масти ҳама фараш аст ба роҳат
чун чашм худ амаруз ча соғар зда-эй боз
ابر چه بهار است که بر بسمل نازت
تیغ مژه با برق برابر زدهای باز
абар ча бҳор аст-ки бар басамал нозат
тиғ мажа бо барақ баробар зда-эй боз
هشدار که پرواز غرورت نرباید
دل بیضهٔ وهم است و ته پر زدهای باز
ҳашадор ки паравоз ғарурт нарабойд
дил биза ваҳм аст ва та пур зда-эй боз
برهستی موهوم مچین خجلت تحقیق
بر کشتی درویش چه لنگر زدهای باز
бараҳасти муҳум мачин хаҷалат таҳақиқ
бар кашти даравайаш ча лангар зда-эй боз
از خاک دمیدن به قبا صرفه ندارد
ای گل زگریبان که سر برزدهای باز
аз хок дамидан ба қабо сарфа надорад
эй гул загарибон ки сар барзада-эй боз
بیدل ز فروغ گهر نظم جهانتاب
دامن به چراغ مه و اختر زدهای باز
бидел з фаруғ-гаҳар назм ҷаҳонатоб
доман ба чароғ ма ва ахатар зда-эй боз
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- پر
- شهپرِ پرنده؛ نمادِ پرواز، آرزو و سبکباریِ روح.
- دامن
- کنارهٔ جامه؛ نمادِ پاکی، پناه و دستآویز.
- بهار
- فصلِ شکوفایی؛ نمادِ جوانی، تازگی و جلوهٔ حسن.
- پرواز
- اوجگرفتن در هوا؛ نمادِ رهاییِ روح و آرزو.
- وهم
- پندار ناپایدار؛ ادراکی که یقین و حقیقت کامل نیست.
- مژه
- موی پلکِ چشم؛ تیرِ نگاه و ابزارِ گریه و خونِ دل.
- تیغ
- شمشیر و لبهٔ تیز؛ نمادِ قهرِ معشوق و جراحتِ عشق.
- شیشه
- ظرفِ بلورین؛ نمادِ شکنندگیِ دل و صفای جان.
- حیا
- شرم و آزرم؛ پردهٔ ادب و حجابِ جمالِ معشوق.
- تحقیق
- جستوجوی حقیقت؛ شناختِ ژرف و یقینیِ معنا در برابرِ تقلید.
- بزم
- مجلسِ شادی و باده؛ نمادِ محفلِ انس و حضور.
- ساغر
- جامِ شراب؛ نمادِ دریافتِ فیض و سرمستیِ معنوی.