بیخودی امشب پر و بال فغانی میشود
بیخودی امشب پر و بال فغانی میشود
گر ندارد مدعا باری بیانی میشود
биходи амашаб пур ва бол фағони мӣ-шуд
гар надорад мадаъо бори биони мӣ-шуд
هیچ وضعی درطریق جستجو بیکار نیست
پای خوابآلود هم سنگ نشانی میشود
ҳич вазаъи дартариқ ҷастаҷу бикор нест
пой хоб-олуд ҳам санг нашони мӣ-шуд
نشئهٔ تسلیم حاصل کن که مشتی خاک را
باد هم گر میبرد تخت روانی میشود
нашиа тасалим ҳосал кан ки машти хок ро
бод ҳам-гар мӣ-бард тахт равони мӣ-шуд
موج این دریا به سعی ناخدا محتاج نیست
کشتی ما را شکستن بادبانی میشود
мавҷ ин дарё ба саъи нохадо маҳатоҷ нест
кашти мо ро шакастан бодабони мӣ-шуд
چون لطافت تهمتآلود کدورت شد بلاست
سایهٔ بال پری کوه گرانی میشود
чун латофт таҳамат-олуд кадурт шуд балост
сойа бол пари куа гарони мӣ-шуд
رخ مپوش از من که چشم حسرتآهنگ مرا
هر سر مژگان پر و بال فغانی میشود
рх мапуш аз ман ки чашм ҳасарт-оҳанг маро
ҳар сар мажагон пур ва бол фағони мӣ-шуд
عاجزم چندانکه در عرض ضعیفیهای من
ناله گر باشد نگاه ناتوانی میشود
ъоҷазм чандонака дар ъарз заъифи-ҳой ман
нола-гар бошад нго нотавони мӣ-шуд
گر چنین باشد فشار حسرت بال هما
مغزها آخر ز خشکی استخوانی میشود
гар чанин бошад фашор ҳасарт бол ҳамо
мағазаҳо охар з хашаки асатахони мӣ-шуд
بس که گرمیهای صحبت پرفشان وحشت است
آتش این کاروان هم کاروانی میشود
бас ки гарми-ҳой саҳабат парфашон вҳашт аст
оташ ин коравон ҳам коравони мӣ-шуд
راحت جاوید در ضبط عنان آرزوست
بال و پر گر جمع گردد آشیانی میشود
роҳат ҷовайд дар забат ъанон орзуст
бол ва пур гар ҷамаъ-гардад ошиони мӣ-шуд
سیر حق بیدل به قدر ترک اسباب است و بس
سوی او از هرچه برگردی عنانی میشود
сир ҳақ бидел ба қадар тарак асабоб аст ва бас
савай ав аз ҳарача барагарди ъанони мӣ-шуд
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- پر
- شهپرِ پرنده؛ نمادِ پرواز، آرزو و سبکباریِ روح.
- موج
- برآمدگی آب؛ در شعر نشانه جنبش، اضطراب و ناپایداری.
- ناله
- فریادِ دردمندانه؛ آوای سوز و شکوهٔ عاشق.
- آتش
- شعله و سوز؛ کنایه از عشق، درد، شور یا نابودی.
- بال
- پرِ پرواز؛ نمادِ اوجگرفتن و رهاییِ روح.
- سنگ
- تختهسنگِ سخت؛ نمادِ سختی، جفا و گاه مستی.
- مژگان
- موهای پلک؛ نمادِ تیرِ نگاه و گریهٔ عاشق.
- سایه
- اثر تاریک در برابر نور؛ کنایه از ناپایداری، پیروی یا وجود کمرنگ.
- سعی
- کوشش و تلاش؛ جهدِ سالک در راهِ مقصود.
- پای
- عضوِ ایستادن و رفتن؛ نمادِ ثبات و گام در راه.
- عرض
- ویژگی ناپایدار شیء؛ در برابر جوهر و ذات.
- خواب
- خفتن و رؤیا؛ نشانهٔ غفلت در برابرِ بیداریِ دل.
- حسرت
- افسوس و دریغ؛ اندوهِ ناکامی و آرزوی برنیامده.