بزم تصور تو کدورت ایاغ نیست
بزم تصور تو کدورت ایاغ نیست
یعنی چو مردمک شب ما بیچراغ نیست
базм тасур ту кадурт айоғ нест
йаъани чу мардамак шаб мо бе-чароғ нест
سرگشتگان با نقش قدم خط کشیدهاند
در کارگاه شعلهٔ جواله داغ نیست
сарагаштагон бо нақш қадам хт кашида-анд
дар кораго шаъала ҷавола доғ нест
جیب نفسشکاف چه خلوت چه انجمن
از هیچکس برون غبارت سراغ نیست
ҷиб нафас-шакоф ча халут ча анаҷаман
аз ҳичакас барун ғаборт сароғ нест
گل دربریم وباده به ساغر ولی چه سود
در مشرب خیالپرستان دماغ نیست
гул дарабарим вабода ба соғар вали ча суд
дар машараб хаёл-парсатон дамоғ нест
تا زندهای همین به تپش ساز و صبرکن
ای بیخبر، نفس سروبرگ فراغ نیست
то зинда-эй ҳамин ба тапаш соз ва сабаракан
эй бихабар, нафас сарубараг фароғ нест
از برگ و ساز عالم تحقیق ما مپرس
عمریست رنگ میپرد وگل به باغ نیست
аз бараг ва соз олам таҳақиқ мо мапарс
ъамари-ст ранг мӣ-пард вагал ба боғ нест
بیدل جنون ما به نشاط جهان نساخت
مهتاب پنبه دارد و منظور داغ نیست
бидел ҷанун мо ба нашот ҷаҳон насохт
маҳатоб панаба дорад ва маназур доғ нест
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- عالم
- جهانِ هستی؛ پهنهٔ آفرینش و جلوهگاهِ حق.
- نقش
- تصویر و اثر؛ گاه صورت ظاهری در برابر حقیقت.
- جهان
- گیتی و دنیا؛ سرای گذرا و فریبندهٔ هستی.
- خیال
- صورت ذهنی و وهم؛ جهان تصور در برابر حضور عینی.
- جنون
- دیوانگی؛ شیداییِ عاشقانه و رهاییِ از عقل.
- ساز
- آلتِ نوازندگی؛ نمادِ همآهنگی و نوای درون.
- داغ
- نشان سوختگی یا زخم؛ کنایه از اندوه، عشق و حسرت.
- خط
- موی نورُستهٔ گونه؛ نمادِ زیباییِ نوخیزِ معشوق.
- قدم
- پا یا گام؛ نشانهٔ آمدن، حضور و سلوکِ راهِ معنا.
- شعله
- زبانه آتش؛ نماد شور، گدازِ عشق و فنای ناپایدار.
- باغ
- بوستان؛ نمادِ جهان، جلوهگاهِ حُسن و گذرِ بهارِ عمر.
- دماغ
- بینی یا سَر؛ جایگاهِ پندار، سرمستی و سودای خیال.
- تحقیق
- جستوجوی حقیقت؛ شناختِ ژرف و یقینیِ معنا در برابرِ تقلید.