نشد در این درسگاه، عبرت به فهم چندین رساله پیدا
نشد در این درسگاه، عبرت به فهم چندین رساله پیدا
جنونسوادی که کردم امشب ز سیر اوراق لاله پیدا
нашад дар ин дарсаго ъабарт ба фаҳам чандин рсола пидо
ҷанун саводи ки кардам амашаб з сир авароқ лола пидо
صبا ز گیسوی مشکبارت اگر رساند پیام چینی
چو شبنم از داغ لاله گردد عرق ز ناف غزاله پیدا
сабо з гисавай машакаборт агар рсонд пиом чини
чу шабанам аз доғ лола гардад ъарақ з ноф ғазола пидо
فلک ز صفری که میگشاید بر اعتبارات میفزاید
خلای یک شیشه مینماید پری ز چندین پیاله پیدا
фалак з сафари ки мӣ-гашойд бар аъатаборот мӣ-фазойд
халой як шиша мӣ-намойд пари з чандин пиола пидо
چو موج، بیداد هیچ سنگی، نبست بر شیشهام ترنگی
شکسته دارد دلم به رنگی، که رنگ من کرد ناله پیدا
чу мавҷ, бидод ҳич санги, набаст бар шиша-ам тарнаги
шакаста дорад дилам ба ранги, ки ранг ман кард нола пидо
اگر به صد رنگ پر فشانم، ز دام جستن نمیتوانم
که کرد پرواز بینشانم، چو بال طاووس هاله پیدا
агар ба сад ранг пур фашонам, з дом ҷастан нами-тавонам
ки кард паравоз бе-нашонам, чу бол товавас ҳола пидо
چو جوشد افسردگی ز دوران، حذر ز امداد اهل احسان
که ابر در موسم زمستان، نمیکند غیر ژاله پیدا
чу ҷушад афасардаги з дурон, ҳазар з амадод аҳал аҳасон
ки абар дар мусам змастон, нами-канд ғир жола пидо
قبول انعام بدمعاشان به خود گوارا مگیر بیدل
که میشوند این گلوخراشان چو استخوان از نواله پیدا
қабул анаъом бадамаъошон ба худ гаворо магир бидел
ки мӣ-шунд ин галухарошон чу асатахон аз навола пидо
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- پر
- شهپرِ پرنده؛ نمادِ پرواز، آرزو و سبکباریِ روح.
- ناله
- فریادِ دردمندانه؛ آوای سوز و شکوهٔ عاشق.
- جنون
- دیوانگی؛ شیداییِ عاشقانه و رهاییِ از عقل.
- داغ
- نشان سوختگی یا زخم؛ کنایه از اندوه، عشق و حسرت.
- بال
- پرِ پرواز؛ نمادِ اوجگرفتن و رهاییِ روح.
- پرواز
- اوجگرفتن در هوا؛ نمادِ رهاییِ روح و آرزو.
- عرق
- تراوشِ پوست؛ نمادِ شرم، خجلت و لطافتِ رخسار.
- سیر
- گشت و سفر؛ سلوک و سیرِ معنویِ جان در راهِ حق.
- شبنم
- رطوبت لطیف بامدادی؛ نماد لطافت، ناپایداری و اشک.
- هیچ
- بودِ تهی و بیاعتبار؛ نشان نفی خود یا جهان گذرا.
- شیشه
- ظرفِ بلورین؛ نمادِ شکنندگیِ دل و صفای جان.
- عبرت
- پندگرفتن؛ درسِ بیداری از گذرِ روزگار و فنای جهان.
- پیدا
- آشکار و نمایان؛ ظهورِ حق در برابرِ نهان و پنهان.
- دام
- تله شکار؛ نمادِ تعلق و گرفتاریِ جان در جهان.
- فلک
- آسمان و گردونِ روزگار؛ نمادِ سرنوشت و جفای چرخ.
- پری
- موجودِ نهانیِ زیبا؛ نمادِ معشوقِ پنهان و حُسنِ نادیدنی.