اگر مشت غبار خود پریشان میتوان کردن
اگر مشت غبار خود پریشان میتوان کردن
به چشم هر دو عالم ناز مژگان میتوان کردن
агар машт ғубор худ паришон мӣ-тавон кардан
ба чашм ҳар ду олам ноз мажагон мӣ-тавон кардан
متاع زندگی هر چند میارزد به باد اینجا
به همت اندکی زین قیمت ارزان میتوان کردن
матоъ зандаги ҳар чанд мӣ-аразд ба бод инҷо
ба ҳамат анадаки зин қимат арзон мӣ-тавон кардан
شب حرمان فرو بردهست عصیانگاه هستی را
اگر اشکی به درد آید چراغان میتوان کردن
шаб ҳармон фару барда-ст ъасион-го ҳастӣ ро
агар ашаки ба дард ойд чароғон мӣ-тавон кардан
بهار دستگاه شوق و چندین رنگ سودایی
جنون مفتست اگر یک ناله عریان میتوان کردن
бҳор дастаго шуқ ва чандин ранг судойай
ҷанун мафтаст агар як нола ъарион мӣ-тавон кардан
غبار وادی حسرت فسردن بر نمیدارد
به پای هر که از خود رفت جولان میتوان کردن
ғубор води ҳасарт фасардан бар нами-дорад
ба пой ҳар ки аз худ рафт ҷавлон мӣ-тавон кардан
اگر حرص گهر دامن نگیرد قطرهٔ ما را
برون زین بحر چندین رنگ توفان میتوان کردن
агар ҳарс-гаҳар доман нгирд қатара мо ро
барун зин баҳар чандин ранг туфон мӣ-тавон кардан
به رنگ شمع دارم رفتنی در پیش ازین محفل
به پا جهدی که نتوانم به مژگان میتوان کردن
ба ранг шамъ дорм рафтани дар пиш азин маҳафал
ба по ҷаҳади ки натавонам ба мажагон мӣ-тавон кардан
به وحشت دامن همت اگر یکچین بلند افتد
جهانی را غبار طاق نسیان میتوان کردن
ба вҳашт доман ҳамат агар йакачин баланд афатад
ҷаҳони ро ғубор тоқ насион мӣ-тавон кардан
به طاووسی نیام قانع زگلزار تماشایت
مرا زین بیشتر هم چشم حیران میتوان کردن
ба товаваси ни-ам қонаъ загалазор тамошойт
маро зин бишатар ҳам чашм ҳирон мӣ-тавон кардан
ادبگاه محبت گر نباشد در نظر بیدل
ز شور دل دو عالم یک نمکدان میتوان کردن
адабаго муҳаббат гар набошад дар назар бидел
з шур дил ду олам як намакадон мӣ-тавон кардан
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- پا
- عضوِ راهرفتن؛ نمادِ گام در راهِ طلب و سلوک.
- عالم
- جهانِ هستی؛ پهنهٔ آفرینش و جلوهگاهِ حق.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- غبار
- گرد و خاک؛ نشانه محوی، فروتنی، ناپایداری یا حجاب دیدن.
- ناله
- فریادِ دردمندانه؛ آوای سوز و شکوهٔ عاشق.
- دامن
- کنارهٔ جامه؛ نمادِ پاکی، پناه و دستآویز.
- جنون
- دیوانگی؛ شیداییِ عاشقانه و رهاییِ از عقل.
- ناز
- کرشمه و دلربایی؛ جلوهگریِ معشوق در برابرِ نیاز.
- بهار
- فصلِ شکوفایی؛ نمادِ جوانی، تازگی و جلوهٔ حسن.
- مژگان
- موهای پلک؛ نمادِ تیرِ نگاه و گریهٔ عاشق.
- پای
- عضوِ ایستادن و رفتن؛ نمادِ ثبات و گام در راه.
- نظر
- نگاه و دیدن؛ توجهِ معشوق یا بصیرتِ باطن.
- درد
- رنج و الم؛ سرمایهٔ عاشق و راهِ پختگیِ جان.