آفات از هوس به سرت هاله میشود
آفات از هوس به سرت هاله میشود
این شعلهها ز دست تو جوّاله میشود
офот аз ҳус ба сарт ҳола мӣ-шуд
ин шаъала-ҳо з даст ту ҷавола мӣ-шуд
زین کاروان چه سود که هرکس چو نقش پا
از سعی پیشتاخته دنباله میشود
зин коравон ча суд ки ҳаракас чу нақш по
аз саъи пиш-тохта данабола мӣ-шуд
بیشغل فتنه نیست چو نفس از فساد ماند
چون قحبهٔ عجوز که دلّاله میشود
бе-шағал фитна нест чу нафас аз фасод монд
чун қаҳаба ъаҷуз ки далола мӣ-шуд
از محتسب بترس که این فتنهزاده را
چون وارسند دختر رز خاله میشود
аз маҳатасаб батарс-ки ин фитна-зода ро
чун ворсанд дахтар рз хола мӣ-шуд
بیسحر نیست هیأت شیخ از رجوع خلق
این خر تناسخیست که گوساله میشود
бе-саҳар нест ҳио-т ших аз раҷуъ халқ
ин хар таносахи-ст ки гусола мӣ-шуд
سوداییان بخت سیه را ترانههاست
طوطی هزار رنگ به بنگاله میشود
судойайон бахт сиа ро тарона-ҳост
тути ҳазор ранг ба бангола мӣ-шуд
ما را قرینه دولت بیدار داده است
صبحی که در شب، او شفق لاله میشود
мо ро қарина дулат бидор дода аст
сабҳи ки дар шаб, ав шафақ лола мӣ-шуд
در وقت احتیاج، ز اظهار، شرم دار
چون شد بلند دست دعا ناله میشود
дар вақат аҳатиоҷ, з азаҳор, шарм дор
чун шуд баланд даст даъо нола мӣ-шуд
واماندهام به راه تو چندانکه بر لبم
چون شمع حرف آبله تبخاله میشود
вомонда-ам ба ро ту чандонака бар лабам
чун шамъ ҳарф обала табахола мӣ-шуд
بیدل به شیب نام حلاوت مبر که نخل
دور است از ثمر چو کهنساله میشود
бидел ба шиб ном ҳаловат мабар ки нахал
дур аст аз самар чу каҳан-сола мӣ-шуд
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- پا
- عضوِ راهرفتن؛ نمادِ گام در راهِ طلب و سلوک.
- دست
- اندامِ گرفتن؛ نمادِ قدرت، بخشش و تصرف.
- نقش
- تصویر و اثر؛ گاه صورت ظاهری در برابر حقیقت.
- ناله
- فریادِ دردمندانه؛ آوای سوز و شکوهٔ عاشق.
- هوس
- آرزوی زودگذر؛ میلِ نفسانی در برابرِ عشقِ راستین.
- سعی
- کوشش و تلاش؛ جهدِ سالک در راهِ مقصود.
- راه
- مسیرِ رفتن؛ نمادِ طریقتِ سلوک و سفرِ معنوی.
- شرم
- حیا و آزرم؛ پروای درونی در برابرِ معشوق و حق.
- سحر
- سپیدهدم؛ زمان گشایش، دعا، بیداری و تغییر حال.
- شعله
- زبانه آتش؛ نماد شور، گدازِ عشق و فنای ناپایدار.
- آبله
- تاولِ پا یا دانهٔ پوست؛ نشانهٔ رنجِ راه و سلوک.
- خلق
- مردمان یا خوی و سرشت؛ جهانِ کثرت در برابرِ تنهایی.
- نام
- نام و آوازه؛ نمادِ اعتبارِ ظاهری در برابرِ گمنامی.