اشک ز بیداد عشق پردهگشا میشود
اشک ز بیداد عشق پردهگشا میشود
فهم معماکنید آبله وا میشود
ашак з бидод ишқ парда-гашо мӣ-шуд
фаҳам маъамоканид обала во мӣ-шуд
ذوق طلب عالمیست وقف حضور دوام
پر به اجابت مکوش ختم دعا میشود
зуқ талаб ъолми-ст вақаф ҳазур давом
пур ба аҷобат макуш хатам даъо мӣ-шуд
گاه وداع بقاست زور نفس در امل
چون بهگسستن رسید رشته رسا میشود
го вадоъ бақост зур нафас дар амал
чун ба-гасастан рсид рашта рсо мӣ-шуд
جوهر اهل صفا سهل نباید شمرد
آینه گر قطرهایست بحر نما میشود
ҷуҳар аҳал сафо саҳал набойд шмард
оина-гар қатара-айаст баҳар намо мӣ-шуд
حرص به صد عزوجاه در همه صورت گداست
گر به قناعت رسی فقر غنا میشود
ҳарс ба сад ъазуҷо дар ҳама сурт гадост
гар ба қаноъат рси фақар ғано мӣ-шуд
آنطرف احتیاج انجمن کبریاست
چون ز طلب درگذشت بنده خدا میشود
онатарф аҳатиоҷ анаҷаман кабариост
чун з талаб дарагазашт банда хадо мӣ-шуд
چند خورد آرزو عشوه برخاستن
غیرت امداد غیر نیز عصا میشود
чанд хурд орзу ъашуа бархосатан
ғирт амадод ғир низ ъасо мӣ-шуд
عذر ضعیفی دمی کاینه گیرد به دست
آبله در پای سعی ناز حنا میشود
ъазар заъифи дами-койана-гирд ба даст
обала дар пой саъи ноз ҳано мӣ-шуд
از کف بیمایگان کارگشایی مخواه
دست چو کوتاه شد ناخن پا میشود
аз каф бимойагон корагашойай махо
даст чу куто шуд нохан по мӣ-шуд
غیر وداع طرب گرمی این بزم چیست
تا سحر از روی شمع رنگ جدا میشود
ғир вадоъ тараб-гарми ин базм чист
то саҳар аз равай шамъ ранг ҷадо мӣ-шуд
خاک به سر میکند زندگی از طبع دون
پستی این خانهها تنگ هوا میشود
хок ба сар мекунад зандаги аз табаъ дун
пасти ин хона-ҳо танг ҳаво мӣ-шуд
بگذر از ابرام طبع کز هوس هرزهدو
حرص خجل نیست لیک کار حیا میشود
багазар аз абаром табаъ каз ҳус ҳарза-ду
ҳарс хаҷал нест лик-кор ҳио мӣ-шуд
بیدل ازین دشت و در گرد هوس رفتهگیر
قافله هر سو رود بانگ درا میشود
бидел азин дашт ва дар гард ҳус рафта-гир
қофала ҳар су руд бонг даро мӣ-шуд
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- آینه
- سطح بازتابنده؛ در شعر نماد خودشناسی، صفا و جلوه است.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- پر
- شهپرِ پرنده؛ نمادِ پرواز، آرزو و سبکباریِ روح.
- پا
- عضوِ راهرفتن؛ نمادِ گام در راهِ طلب و سلوک.
- دست
- اندامِ گرفتن؛ نمادِ قدرت، بخشش و تصرف.
- هوس
- آرزوی زودگذر؛ میلِ نفسانی در برابرِ عشقِ راستین.
- ناز
- کرشمه و دلربایی؛ جلوهگریِ معشوق در برابرِ نیاز.
- اشک
- قطرهٔ چشم؛ نشانهٔ گریه، شوق یا اندوهِ عاشقانه.
- عشق
- مهرِ سوزان؛ نیرویِ بنیادینِ هستی و راهِ فنا.
- سعی
- کوشش و تلاش؛ جهدِ سالک در راهِ مقصود.
- خانه
- سرپناهِ زیست؛ نمادِ دل، تن یا قفسِ هستی.
- گرد
- غبار و خاک؛ نشانه محوی، ناپایداری و حجاب دیدن.