ماییم و گرد هستی حرمان دمیدهای
ماییم و گرد هستی حرمان دمیدهای
چون صبح آشیانهٔ رنگ پریدهای
мойайам ва гард ҳастӣ ҳармон дамида-эй
чун субҳ ошиона ранг парида-эй
در دامن خیال تو دارد غبار ما
بیدست و پایی به ثریا رسیدهای
дар доман хаёл ту дорад ғубор мо
бе-даст ва пойай ба сарио рсида-эй
بر گریهام نظر کن و از حسرتم مپرس
عرض گداز صد نگهست آب دیدهای
бар гариа-ам назар кан ва аз ҳасартам мапарс
ъарз гадоз сад нагаҳаст об дида-эй
غافل مباد وصل ز فریاد انتظار
چشمی گشودهایم به حرف شنیدهای
ғофал мабод васал з фариод анатазор
чашми гашуда-айам ба ҳарф шанида-эй
عبرت ز انجم و فلکم عرضه میدهد
جوشی به کلک پیکر افعی گزیدهای
ъабарт з анаҷам ва фалакам ъарза мӣ-даҳад
ҷуши ба калак пикар афаъи-газида-эй
آسودگی سراغ ره عافیت نداشت
دستی زدم چو رنگ به دامان چیدهای
осудаги сароғ ра ъофит ндошт
дасти задам чу ранг ба домон чида-эй
دارد محبت از دل بی مدعای من
نومیدیی به خون دو عالم تپیدهای
дорад муҳаббат аз дил би мадаъой ман
нумидий ба хон ду олам тапида-эй
امروز بی تو ریگ بیابان حسرتست
اشکم که داشت بوی دل آرمیدهای
амаруз би ту риг биобон ҳасарт-ст
ашакам-ки дошт бавай дил ормида-эй
بازآ که دارم از نگه واپسین هنوز
ته جرعهای به شیشهٔ رنگ پریدهای
бозо ки дорм аз нга вопасин ҳануз
та ҷараъа-эй ба шиша ранг парида-эй
هر چند خاک من چو سحر باد برده است
دارم هنوز رنگ گریبان دریدهای
ҳар чанд хок ман чу саҳар бод барда аст
дорм ҳануз ранг гарибон дарида-эй
بیدل حضور خاتم ملک جمت بس است
پیشانی شکسته و دوش خمیدهای
бидел ҳазур хотам малак ҷамат бас аст
пишони шакаста ва душ хамида-эй
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- آب
- مایعِ زندگانی؛ نمادِ روانی، صفا و گاه آبرو.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- دست
- اندامِ گرفتن؛ نمادِ قدرت، بخشش و تصرف.
- عالم
- جهانِ هستی؛ پهنهٔ آفرینش و جلوهگاهِ حق.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- غبار
- گرد و خاک؛ نشانه محوی، فروتنی، ناپایداری یا حجاب دیدن.
- خون
- مایعِ سرخِ تن؛ نمادِ درد، شور و جگرسوزیِ عشق.
- خیال
- صورت ذهنی و وهم؛ جهان تصور در برابر حضور عینی.
- دامن
- کنارهٔ جامه؛ نمادِ پاکی، پناه و دستآویز.
- صبح
- آغاز روشنایی پس از شب؛ نشانه امید، گشودگی یا بیداری.
- گرد
- غبار و خاک؛ نشانه محوی، ناپایداری و حجاب دیدن.
- دیده
- چشمِ بیننده؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و دیدارِ یار.
- غافل
- بیخبر و ناآگاه؛ خفته از یادِ حق و حقیقت.
- عرض
- ویژگی ناپایدار شیء؛ در برابر جوهر و ذات.
- نظر
- نگاه و دیدن؛ توجهِ معشوق یا بصیرتِ باطن.