→ دیوانِ بیدل دهلوی

بوی

350 بیت · 350 مصراع · 317 غزل

تعریف

bu

بوی در این مدخل به‌صورت یک خانوادهٔ تصویری و معنایی خوانده می‌شود، نه فقط یک واژهٔ منفرد. محور قوی آن با بوی شناخته می‌شود و برای آن لایهٔ ضعیف مستقلی ثبت نشده است. کارکرد اصلی این میدان در غزلیات، ساختنِ نسبت میان تصویر محسوس و معنای درونی است: رایحه؛ نمادِ نشانه باریک و یادِ دلدار. از همین رو هر رخداد باید با سیاق بیت سنجیده شود؛ واژهٔ قوی معمولا نشانهٔ مستقیم مفهوم است، اما واژهٔ ضعیف فقط وقتی پذیرفتنی است که با تصویر مرکزی یا چند قرینهٔ هم‌جهت همراه باشد.

بسامد این خانواده در پیکرهٔ غزلیات 350 مصراع، 350 بیت و 317 غزل است. پرتکرارترین نشانه‌های آن چنین‌اند: بوی (350). این اعداد مفهوم را به‌عنوان یک گره قابل ردیابی در شبکهٔ تصویری دیوان نشان می‌دهند، اما تفسیر نهایی همچنان باید شاهد‌محور بماند. مدخل حاضر برای خواندن ماشینی و مرور انسانی ساخته شده است: تعریف آن حداقلی، شواهد آن واقعی و پیوندهای قرآنی آن فقط در صورت اطمینان روشن ثبت می‌شود.

شواهد

30 بیت
  1. 1
    به بویِ ریحانِ مُشک‌بارت به خویش پیچیده‌ام چو سنبل / ز هر رگِ برگِ گل ندارم چو طایرِ رنگ، رشته بر پا
    وزن
    مفاعلن فع مفاعلن فع مفاعلن فع مفاعلن فع
    قافیه
    ا
    شناسه
    bayt 24 · ganjoor 40,634
  2. 2
    بوی یأس از چمن جلوهٔ امکان پیداست / دگر ای بیدل غافل چه امید است اینجا
    وزن
    فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف)
    قافیه
    یداستاینجا
    شناسه
    bayt 165 · ganjoor 40,646
  3. 3
    چو بوی‌ گل‌ گرفتارم به رنگِ الفتی، ورنه / گشادِ بال پرواز است هر چاک قفس اینجا
    وزن
    مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم)
    قافیه
    ساینجا
    شناسه
    bayt 256 · ganjoor 40,655
  4. 4
    بوی بهار شوق تو را رنگ معجزی‌ست / کآرد به رقص و زمزمه مرغ‌ِ کباب را
    وزن
    مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)
    قافیه
    ابرا
    شناسه
    bayt 644 · ganjoor 40,692
  5. 5
    نقش‌کارآسمان عاری‌ست ز رنگ ثبات / گررگ سنگت‌کند چون بوی‌گل‌زایل برآ
    وزن
    فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
    قافیه
    لبرا
    شناسه
    bayt 699 · ganjoor 40,696
  6. 6
    زندگی وحشی‌ست از ضبط نفَس غافل مباش / بویْ آرامیده دارد در قفس‌ کافور را
    وزن
    فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
    قافیه
    وررا
    شناسه
    bayt 891 · ganjoor 40,713
  7. 7
    طلسمِ جسم ‌گردد مانعِ پروازِ روحانی / چو بویِ ‌گل که دیوارِ چمن ‌گیرد عنانش را
    وزن
    مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم)
    قافیه
    انشرا
    شناسه
    bayt 1,034 · ganjoor 40,726
  8. 8
    درین‌گلشن اگر از ساز یکرنگی خبر داری / ز بوی‌گل توانی درکشید آوز بلبل را
    وزن
    مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم)
    قافیه
    لرا
    شناسه
    bayt 1,132 · ganjoor 40,735
  9. 9
    بوی وصلت‌گر ببالاند دل ناکام را / صحن این‌کاشانه زیر سایه‌گیرد بام را
    وزن
    فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
    قافیه
    امرا
    شناسه
    bayt 1,208 · ganjoor 40,742
  10. 10
    من هلاک طرزاخلاقم چه‌خشم وکوعتاب / بوی‌گل آیینه‌دار است از لبت دشنام را
    وزن
    فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
    قافیه
    امرا
    شناسه
    bayt 1,234 · ganjoor 40,744
  11. 11
    می‌رسد ناز غبارم بر دماغ بوی‌گل / گر همه عشقت به باد ارزنده می‌گیرد مرا
    وزن
    فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
    قافیه
    ندهمیگیردمرا
    شناسه
    bayt 1,285 · ganjoor 40,748
  12. 12
    تبسم ریز لعلش‌گر نشان پرسد غبارم را / ببوسد تا قیامت بوی‌گل خاک مزارم را
    وزن
    مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم)
    قافیه
    ارمرا
    شناسه
    bayt 1,317 · ganjoor 40,752
  13. 13
    بر بوی صید رحمتی دارم سجود خجلتی / یک دانه نتوان یافتن غیر ز عرق دام مرا
    وزن
    فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
    قافیه
    اممرا
    شناسه
    bayt 1,369 · ganjoor 40,756
  14. 14
    سرخوش این باغم و اندیشهٔ بیحاصلی / همچو بوی‌گل نگردد پیرهن عریان مرا
    وزن
    فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
    قافیه
    انمرا
    شناسه
    bayt 1,393 · ganjoor 40,758
  15. 15
    محو شوقم بوی صبح انتظاری برده‌ام / سرده‌ای حیرت همان در چشم قربانی مرا
    وزن
    فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
    قافیه
    انیمرا
    شناسه
    bayt 1,446 · ganjoor 40,763
  16. 16
    چو بوی‌گل لباس راحت ما نیست عریانی / مگر درخواب بیندپای مجنون وصل‌دامان را
    وزن
    مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم)
    قافیه
    انرا
    شناسه
    bayt 1,515 · ganjoor 40,768
  17. 17
    مجو از هرزه ‌طبعان جوهر پاس نفس بیدل / که حفظ بوی خود مشکل بودگلهای خندان را
    وزن
    مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم)
    قافیه
    انرا
    شناسه
    bayt 1,542 · ganjoor 40,770
  18. 18
    عروج جاه، منع سفله‌طبعی‌ها نمی‌گردد / به این سامان عزت، بوی تمکین نیست گردون را
    وزن
    مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم)
    قافیه
    ونرا
    شناسه
    bayt 1,580 · ganjoor 40,774
  19. 19
    ندانم از دل تنگ‌ که جسته است امشب / که غنچه‌ها به قفس‌ کرده‌اند بوی تو را
    وزن
    مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)
    قافیه
    ویتورا
    شناسه
    bayt 1,668 · ganjoor 40,782
  20. 20
    غم شکنجهٔ اوهام تا به‌کی خوردن / به رنگ آن همه نشکسته‌اند بوی تورا
    وزن
    مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)
    قافیه
    ویتورا
    شناسه
    bayt 1,681 · ganjoor 40,783
  21. 21
    نیست ممکن رنگ را با بوی‌گل آمیختن / کم رسد گردکدورت دامن آزاده را
    وزن
    فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
    قافیه
    ادهرا
    شناسه
    bayt 1,741 · ganjoor 40,789
  22. 22
    می‌شود اسرار دل روشن ز تحریک زبان / می‌دهد این برگ‌، بوی غنچهٔ اندیشه را
    وزن
    فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
    قافیه
    یشهرا
    شناسه
    bayt 1,764 · ganjoor 40,791
  23. 23
    ز فیض صدق اگر دارد کلامت بوی آگاهی / به باد یک نفس چشم جهانی چون سحر بگشا
    وزن
    مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم)
    قافیه
    ربگشا
    شناسه
    bayt 1,979 · ganjoor 40,810
  24. 24
    می‌دهد بوی گریبان سحر، موج نسیم / می‌توان دانست حال دل ز آه سرد ما
    وزن
    فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
    قافیه
    ردما
    شناسه
    bayt 2,089 · ganjoor 40,820
  25. 25
    بوی‌گل مفت تأمل‌هاست‌گر وامی‌رسی / نبض‌واری در نفس پر می‌زند بیمار ما
    وزن
    فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
    قافیه
    ارما
    شناسه
    bayt 2,175 · ganjoor 40,827
  26. 26
    مردیم به ضبط نفس ولب نگشودیم / تا بوی تظلم نبرد دادرس از ما
    وزن
    مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف)
    قافیه
    سازما
    شناسه
    bayt 2,264 · ganjoor 40,835
  27. 27
    تا بوی‌گل به رنگ ندوزد لباس ما / عریان‌گذشت زین چمن امید ویاس ما
    وزن
    مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)
    قافیه
    اسما
    شناسه
    bayt 2,280 · ganjoor 40,837
  28. 28
    بیدلِ آشفتهٔ ما بوی جمعیت نبرد / تا به‌ کی در حلقهٔ زلف پریشان شما
    وزن
    فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
    قافیه
    انشما
    شناسه
    bayt 2,314 · ganjoor 40,839
  29. 29
    خاک گردیدیم و از ما آبرویی گل نکرد / رنگ و بوی سبزه‌های پی سپر داریم ما
    وزن
    فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
    قافیه
    رداریمما
    شناسه
    bayt 2,487 · ganjoor 40,855
  30. 30
    بوی بهار در قفس غنچه دا‌غ شد / از بس‌که تنگ‌ کرد چمن را فغان ما
    وزن
    مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)
    قافیه
    انما
    شناسه
    bayt 2,662 · ganjoor 40,870

مفاهیمِ هم‌نشین

هم‌خانوادهٔ این واژه