به ارشاد ادب در دستگاه خودسران مگذر
به ارشاد ادب در دستگاه خودسران مگذر
دهل نابسته بر لب در صف واعظگران مگذر
ба арашод адаб дар дастаго ходасарон магазар
даҳал нобаста бар лаб дар саф воъаз-гарон магазар
به تحسین خسیسان هیچ نفرینی نمیباشد
به روی تیغ بگذر بر لب بیجوهران مگذر
ба таҳасин хасисон ҳич нафарини нами-бошад
ба равай тиғ багазар бар лаб бе-ҷуҳарон магазар
دو عالم ننگ دارد یک قدم لغزش به خود بستن
چو خط امتحان بر جادهٔ کج مسطران مگذر
ду олам нанг дорад як қадам лағазаш ба худ бастан
чу хт аматаҳон бар ҷода каҷ-мастарон магазар
تهی شو از خود و راحت شمر آفات دنیا را
گر اینکشتی نداری از محیط بیکران مگذر
таҳи шу аз худ ва роҳат шамар офот данио ро
гар ин-кашти ндори аз маҳит бикарон магазар
مروت نیست ای منعم ز درویشان تبرایت
به شکر فربهی از پهلوی این لاغران مگذر
марут нест эй манаъам з даравайашон табаройт
ба шакар фарабҳи аз паҳалавай ин лоғарон магазар
به خوان نعمت اهل دول ننگ است خو کردن
اگر آدم سرشتی در چراگاه خران مگذر
ба хон наъамат аҳал дул нанг аст хо кардан
агар одам сарашти дар чарого харон магазар
سراغ عافیت از خلق بیرون تازیی دارد
به هرسو بگذری زین دشت و در جز بر کران مگذر
сароғ ъофит аз халқ бирун-тозий дорад
ба ҳарсу багазари зин дашт-ва дар ҷуз бар карон магазар
تامل در طریق عشق دارد محمل خجلت
به هر راهی که میباید گذشت از خودگران مگذر
томал дар тариқ ишқ дорад маҳамал хаҷалат
ба ҳар роҳи ки мӣ-бойд газашт аз ходагарон-магазар
تجردپیشه را نام تعلق میگزد بیدل
مسیحا گر نهای ازکوچهٔ سوزنگران مگذر
таҷардапиша ро ном таъалқ мӣ-газд бидел
масиҳо гар на-эй азакуча сузн-гарон магазар
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- عالم
- جهانِ هستی؛ پهنهٔ آفرینش و جلوهگاهِ حق.
- عشق
- مهرِ سوزان؛ نیرویِ بنیادینِ هستی و راهِ فنا.
- لب
- کنارهٔ دهان؛ نمادِ سخن، بوسه و حیاتِ معشوق.
- خط
- موی نورُستهٔ گونه؛ نمادِ زیباییِ نوخیزِ معشوق.
- قدم
- پا یا گام؛ نشانهٔ آمدن، حضور و سلوکِ راهِ معنا.
- تیغ
- شمشیر و لبهٔ تیز؛ نمادِ قهرِ معشوق و جراحتِ عشق.
- هیچ
- بودِ تهی و بیاعتبار؛ نشان نفی خود یا جهان گذرا.
- خلق
- مردمان یا خوی و سرشت؛ جهانِ کثرت در برابرِ تنهایی.
- ننگ
- عار و رسوایی؛ بدنامیِ عاشق که گاه مایهٔ افتخار است.
- عافیت
- تندرستی و آسودگی؛ سلامتِ جان و رهایی از آشوبِ تعلق.
- دشت
- بیابانِ پهناور؛ نمادِ گستره تنهایی و سرگردانیِ عاشق.
- ادب
- حرمت و آیینِ رفتار؛ نمادِ خاموشی و فروتنیِ سالک.
- نام
- نام و آوازه؛ نمادِ اعتبارِ ظاهری در برابرِ گمنامی.
- خجلت
- شرم و سرافکندگی؛ نمادِ حیای سالک در برابرِ حق.
- سراغ
- جستوجو و نشانِ کسی؛ پیجوییِ گمشده.
- محیط
- دریای فراگیر؛ نماد هستیِ بیکرانه که همه قطرهها در آناند.