خوش عشرت است دمبدم از غمگریستن
خوش عشرت است دمبدم از غمگریستن
در زندگی چو شمع پی همگریستن
хош ъашарт аст дамабдам аз ғам-гарисатан
дар зандаги чу шамъ пи ҳам-гарисатан
آنرا که نیست رنگ خلاصی ز چاه طبع
چون دلو لازم است به عالم گریستن
онаро ки нест ранг халоси з чо табаъ
чун далу лозм аст ба олам гарисатан
غرق است پای تا به سر اندر محیط اشک
باید سبقگرفت ز شبنمگریستن
ғарақ аст пой то ба сар анадар маҳит ашак
бойд сабақ-гарфат з шабанам-гарисатан
بنیاد ما ز اشک چو شبنم رود به باد
اجزای ما چو شمع کند کم گریستن
баниод мо з ашак чу шабанам руд ба бод
аҷазой мо чу шамъ канд кам гарисатан
تاکی به وضع دهر زدن طعنه همچو شمع
باید به روی صبح چو شبنم گریستن
токи ба вазаъ даҳар задан таъана ҳамачу шамъ
бойд ба равай субҳ чу шабанам гарисатан
بیدل چو اشک نقش قدم زن به روی زر
تاکی چو چشم کیسه به درهم گریستن
бидел чу ашак нақш қадам зн ба равай зар
токи чу чашм-киса ба дараҳам-гарисатан
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- عالم
- جهانِ هستی؛ پهنهٔ آفرینش و جلوهگاهِ حق.
- نقش
- تصویر و اثر؛ گاه صورت ظاهری در برابر حقیقت.
- صبح
- آغاز روشنایی پس از شب؛ نشانه امید، گشودگی یا بیداری.
- اشک
- قطرهٔ چشم؛ نشانهٔ گریه، شوق یا اندوهِ عاشقانه.
- پای
- عضوِ ایستادن و رفتن؛ نمادِ ثبات و گام در راه.
- قدم
- پا یا گام؛ نشانهٔ آمدن، حضور و سلوکِ راهِ معنا.
- شبنم
- رطوبت لطیف بامدادی؛ نماد لطافت، ناپایداری و اشک.
- زندگی
- حیات و بودن؛ فرصتِ گذرا و میدانِ آزمونِ جان.
- وضع
- حالت و رفتار؛ هیئت و شیوهٔ بودن در جهان.
- طبع
- سرشت و خوی؛ مزاجِ درون و قریحهٔ شاعرانهٔ جان.
- غم
- اندوه؛ سرمایهٔ دلِ عاشق و همدمِ شبهای تنهایی.
- باد
- وزشِ هوا؛ نمادِ ناپایداری، غرور و تهیّتِ هستی.